Katılımcı, S.O.S. İstanbul – Mimarlık Öğrencilerine Açık Fikir Projesi Yarışması: Kartal – Geçici Barınma Senaryoları

İremnur Akgül, Taha Serkan Bekirhan, Yaren Tunay, Muhammed Enes Türkmen, İlayda Günaydın ve Selenay Nayır, İstanbul Ticaret Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Mimarlık Bölümü  "Kurgusal Mekanda Mimari Tasarım" dersi kapsamında Öğr.Gör. Pınar Geçkili Karaman yürütücülüğünde hazırladıkları proje ile yarışmaya katıldılar.

HABİTALOS

Projemiz, İstanbul Kartal’da kriz ve afet durumlarında kullanılacak sürdürülebilir, reformist, olanaklı bir habitat olarak tasarlanmıştır. Günümüz metropol kurgusu sürekli bir dönüşüm hani içeren dinamik yapısı gereği iç içe geçmiş krizlere gebedir.  Bu sebeple Habitat, yalnızca afet zamanlarının getirdiği kriz anlarına yönelik değil, sürekli bir kriz içinde yaşadığımız gerçeğinden hareketle, her daim aktif olacak şekilde planlanmıştır. Ayrıcalıklı olarak kriz anında bulunduğumuz toplumsal normlara yaklaşmaya çalıştık. Bu yaklaşım, bölge halkının birbiriyle dayanışmasını artırmayı ve afet durumlarında toplumsal dayanışma sayesinde hayatta kalmalarını sağlamayı hedeflemektedir.

Birçok canlının yanı sıra toplumsallaştırılarak bakılacak ise güncel kriz alanlarından birini oluşturan göçmenlere barınma ve adaptasyon süreçlerine yardımcı olmak amacıyla tasarlanmış olan habitat, afet öncesi ve sonrası kullanıcılar için merkezi bir rol oynamaktadır. Göçmenler, afet durumlarında bölge halkına yol gösterecek ve tesisin işleyişine alışmış bireyler olacaklardır.

Bununla birlikte ele alınan bir diğer kriz iklim krizidir. İklim krizi en temelde insanın doğa ile ilişkisinin kopmasından kaynaklanmaktadır. Bu sebeple habitatta kullanıcı olarak yalnızca insan değil insan-dışılar da ele alınmaktadır. İnsanın doğa ile kurduğu bağ günümüz koşulları içerisinde yeniden ele alınmıştır. Bir yandan yaşamsal sürdürülebilirliği destekleyen en ilkel eylemlerden biri olan tarım proje enjekte edilirken bir yandan da yapay zekaya ile insan-sonrası bakış entegre edilmiştir. Proje ismini de buradan almaktadır. Bu sebeple paftada bulunan QR kod sayesinde ulaşılabilecek ve senaryoda bölge halkı ile paylaşılması planlanan kitapçık yardımı ile yapay zekanın kullanım alanları açıklanmıştır. Habitatın iç mekanlarında kullanılan yapay zeka, günlük görev atamaları, eğitim süreçleri, tarım yönetimi, afet hazırlıkları ve toplumsal dayanışma etkinliklerini yöneterek, verimliliği artırmayı ve sürdürülebilirliği sağlamayı amaçlamaktadır.

Ayrıca, konut alanlarının altındaki alanlar, afet ve kriz durumlarından en çok etkilenen sokak hayvanlarına yönelik barınaklar olarak kullanılmaktadır.

Habitatın yapıları, çevre halkın kullanım alışkanlıklarını bozmadan, mevcut sirkülasyonu dikkate alarak yerleştirilmiştir. Projede kullanılan kenevir lifli bloklar, hem sürdürülebilirliği destekleyen hem de ses, ısı yalıtımı ve güvenliği artıran doğal bir malzeme olarak seçilmiştir.

Peter Eisenman’ın post-yapısalcı görüşü ve gridi ele alış biçimi modernist tarafı dışlamadan mitleştirerek bozar ve tasarıma katar. Bu bakış ilkel-güncel ikilemine yaklaşımı destekler. Gridin bozumu ve gücü tasarıma, kurulmayı amaçlanan çevrenin duvar algısını kırarak ayırıcı değil birleştirici bir tarafa entegre edilmesi bağlamında enjekte edilmiştir. Tarım alanları ve strüktürel kurgunun gridi beslemesi ve bir yandan yaşamın bahsedilen keskin gridal çizgilerin bozumu ana tasarım kararlarındandır.

Yapıların kütleleri depo işlevi görerek, yardımların alımı ve konutlar için sirkülasyon yolları oluşturulmuştur. Konutlarda, sabit döşemelerle raylı sistem sayesinde açılıp kapanabilen duvarlar kullanılarak, her ailenin ihtiyacına göre barınma alanları tasarlanmıştır. Bu esneklik, iç mekanları daha fonksiyonel ve adaptif hale getirmiştir.

Projede, doğal malzemeler kullanılmaktadır. Yapay zekâ, tesisin enerji ve su yönetimini optimize ederken, tarım alanlarında ekim ve hasat zamanlarını planlamakta ve verimliliği artırmak için analizler yapmaktadır. Bu yaklaşımla, habitat sadece afet barınma çözümü sunmakla kalmayıp, sürekli kriz dönemlerinde de toplumsal dayanışma ve iyileşme sağlayacak bir ekosistem – habitat yaratmayı amaçlamaktadır.

Tüm bu kriterlerin işlemesi sürekli oluşan krizlerin müşterek bir zeminde çözümü adına forum alanları önemli olmaktadır. Dolayısıyla projenin hedeflediği durum ötekileştirilerek kriz ile bağlanan kitlelerin ve doğanın iş birliği içerisinde sürekli olarak tartışması ve müştereklerin üremesidir.