Katılımcı, Kadıköy Belediyesi Hizmet Binası Mimari Proje Yarışması

Enes Keleşmehmet, Ömer Faruk Satçelik, Sefa Ercan, Selin Nur Özkan ve Zeynep Çoban Keleşmehmet'in "Kadıköy Belediyesi Hizmet Binası Mimari Proje Yarışması" için tasarladığı proje önerisi.

Proje Raporu: 

KENT VE BAĞLAM

Kadıköy ve Söğütlüçeşme Üzerine Fikirler

Metropoller tek bir merkezden oluşmaz. Farklı merkezlerden ve bu merkezleri birbirine bağlayan arayüz alanlarından oluşur. Çok merkezli kent yapısını, bünyesinde düğüm noktaları ve yoğunluklar barındıran bir ağ olarak düşünebiliriz. Her düğüm noktası, bulunduğu bağlam ve zaman içerisinde üstlendiği işlev bakımından farklılaşır. Bu haliyle Kadıköy ve Söğütlüçeşme zaman içerisinde yalnızca İstanbul için değil, ülke için bir ulaşım merkezi, düğüm noktası haline gelmiştir. Söğütlüçeşme’nin ulaşım merkezi olmasının yanı sıra yakın çevresi ve Kadıköy semti, kamusal kullanımın fiziksel çevreyi örgütlediği, özgür, yoğun ve renkli bir gündelik kullanıma sahiptir. Kadıköy’ün biricik kimlik yapısı ve Söğütlüçeşme’nin zaman içinde üstlendiği ulaşım merkezi rolü, semtin yüzü haline gelebilecek bir kamu yapısı potansiyelini ortaya çıkarır.

Yapı Yoğunluğu ve Kentsel Boşluk

Kadıköy, kıyı koridorunu oluşturan kentsel boşluk dışarda tutulduğunda, sokaklardan ve sokakların birleştiği boşluklardan oluşan bir kent dokusuna sahiptir. Zaman içerisinde katmanlaşarak oluşan sokak-boşluk ilişkisi semtin gündelik yaşantısını bünyesinde eritir ve Kadıköy’ün özgün semt karakterini oluşturur. Bu ilişkilenmeye paralel olarak, Kurbağalıdere Caddesi, Söğütlüçeşme Caddesi, Bahariye Caddesi gibi arterler farklılaşan kent merkezlerini birbirine bağlar. Bu arterler, semt içi ulaşım, geçişkenlik ve erişilebilirlik bağlamında hayati önem taşır.

Kurbağalıdere Caddesi ve Kadıköy Kültür Aksı Önerisi

Yapılan kentsel çıkarımlar paralelinde, yarışma alanının kuzey batısından geçen, Salı pazarından başlayan ve Bahariye Caddesine kadar uzanan kent arterinin kültür aksı olmasını ve yeni kurgulanan tramvay hattıyla beraber yaya öncelikli yavaşlatılmış araç trafiği olarak planlanmasını öneriyoruz. Aks üzerinde bulunan Salı Pazarı, Müze Gazhane, Kadıköy Belediyesi, Boğa heykeli, Tarihi Süreyya Operası, Kadıköy Sineması ve halihazırda yoğun bir şekilde yapılan sokak sanatçılarının önerilen kültür aksını besleyeceğini öngörüyoruz.

Mevcutta bulunan metrobüs, marmaray, otobüs hatlarına ek olarak yapılması planlanan tramvay ve metro hatları şehir içi araçsız ulaşıma iyi bir örnek teşkil edeceğini düşünüyor ve bu sebeple yarışma alanı ve çevresinin erişilebilirlik potansiyeli düşünüldüğünde önerilen kültür aksının, yalnızca Kadıköy için değil, İstanbul için bir kültür-sanat merkezi haline geleceğine inanıyoruz.

Yeşil Politika

Yeşil alan olgusu, kent hafızasında yoğunluklu olarak sahil bandıyla özdeşleşir. Moda Sahili’nden başlayan ve Kalamış ile devam eden kıyı şeridi ve yeşil ilişkisi, semtin iç taraflarında noktasal parklara dönüşür ve sürekliliğini kaybeder. Bu noktada iyimser bir şekilde Kurbağalıdere hattının kentsel bir yeşil koridora dönüşme potansiyelini düşünüyoruz. Dere çevresinde bulunan boşlukların parselin mevcut durumuna bakılarak mümkünse aktif, mümkün değilse pasif yeşil alana dönüşmesini öneriyoruz. Bu öneri paralelinde, yarışma alanının güney doğusunda yer alan ve ihtiyaç programı dahilinde toprak altına alınacak olan açık otoparkın, planlanan metro çıkışı ile birlikte yeşil alana dönüşmesini ve devamında proje alanında bulunan mevcut ağaçlar ve önerimiz çerçevesinde getirilen kent parkıyla yeşil sürekliliğin sağlanacağını ve kültür aksıyla yarışma alanında buluşacağını öngörüyoruz.

KÜTLENİN OLUŞUMU VE KAMUSALLIK

Kütlenin ve Boşluğun Oluşumu

Alınan üst kararların paralelinde öneri, yarışma alanının çevresinde bulunan mevcut veya projelendirilmiş ulaşım odaklarının oluşturacağı yüksek kentli sirkülasyonunun projeksiyonu üzerinden şekillenir. Çeperlerde bulunan ulaşım arterlerinin yoğunluğuna ek olarak, Tren Garı projesinin ve onun beraberinde getireceği işlevsel yoğunlukta göz önüne alındığında, yapının, çeperlerden uzaklaşarak proje alanının merkezine konumlandırmayı ve yapı çevresinde kültür aksını besleyecek kentsel boşluklar oluşturmayı öneriyoruz.

Proje alanı merkezinde, kuzeybatı – güneydoğu ekseninde uzanan lineer belediye kütlesi ve ona dik şekilde Kurbağalıdere Caddesine yakın konumlanan dikdörtgen biçimli kamusal yapı olmak üzere iki kütle öneriyoruz. Alanın iki çeperinde bulunan tren garını ve tramvay durağını, iki kütlenin kesişim noktasında bulunan 16 m genişliğinde ve iki farklı kottan oluşan geçiş aksı aracılığıyla birbirine bağlıyoruz.

Kamusal Yapı

Boşlukları ve geçiş aksını örgütleyen, bünyesinde salonlara ek olarak önerinin kamusallık söylemini güçlendirecek ek işlevlerin bulunduğu bir kütle öneriyoruz. Bu öneri ile yapının, bürokratik süreçlerin ve evrak işlerinin görüldüğü bir kamu yapısı olmaktan çıkıp, çeperlerinde oluşacak yoğun kentli hareketini Kadıköy’ün sosyal ve kültürel hayatında katma değere dönüştürecek kamusal bir yapıya dönüşeceğine inanıyoruz.

Önerdiğimiz kütlenin giriş kotunu -0.90 seviyesine düşürerek, çevresiyle kurduğu arayüz sayısını artırıyor, ortaya çıkarılan arayüzleri, sokağa ve amfiye dönüştürüyoruz. Kütlenin batı yönündeki cephesinin, açılır kapanır bir sistem aracılığıyla salonu, önündeki amfi, boşluk ve Kurbağalıdere Caddesi ile buluşturacağına bu haliyle çok amaçlı salonun izole bir kullanım olmaktan çıkıp, bir kent sahnesine dönüşeceğini öngörüyoruz.

Kent Parkı

Kurbağalıdere hattı üzerinde kurgulanan yeşil politikanın bir devamı olarak, proje alanının kuzeydoğu bölgesini mevcutta bulunan ağaçları da koruyacak şekilde kent parkı olarak öneriyoruz. Bu öneri ile birlikte gerek acil durumlarda gerekse etkinlik zamanlarında kullanılabilecek yeşil bir alan oluşturmayı amaçlıyor, kamusal kullanım yanında parkın, yoğun iş temposu aralarında belediye emekçilerinin gündelik iş rutinlerini olumlu manada etkileyeceğine inanıyoruz.

BELEDİYE BİNASI

Çekirdek Kurgusu

Alana lineer yerleşen belediye binasında, vatandaşların kullanımına uygun olarak yapı merkezinde, yoğunlukla personellerin kullanacağını öngördüğümüz yapı uçlarında ve başkanlık makamının bulunduğu yapı bölümünde olmak üzere 4 çekirdek öneriyoruz. Vatandaşların yoğun etkileşime gireceği müdürlükler ve birimler merkez çekirdekle, iç işleyişle ilgili müdürlükleri yapı uçlarındaki çekirdeklerle ve başkanlık makamı ve ilgili birimleri başkanlık çekirdeği ile birbirine bağlıyor başkan yardımcılarını sorumlu oldukları müdürlükler ile aynı katta konumlandırıyoruz. Bu haliyle başkanlık makamını, yapının güney doğu ucunda dikey olarak konumlandırıyoruz.

Bodrum Altı Katlar ve İşleyiş

Bodrum altı mahaller ve otopark ilişkisini 2 giriş üzerinden kurguluyoruz. Merkez otopark ve başkanlık/protokol girişini ve diğer girişleri proje alanının güney cephesinden alıyor ve birbirinden ayrı kurguluyoruz. Personel otoparkı, halk otoparkı ve belediyeye dair diğer araçların otopark girişlerini lineer ve yapı boyunca devam eden bir rampa ile çözüyor, belediye ve diğer araç girişlerini kartlı geçiş sistemleri ile ayırıyoruz. Bodrum altı katların kat yüksekliğini belediye araçları da göz önünde bulundurarak yüksek kurguluyoruz. Mevcut ağaçları korumak ve nitelikli bir kent parkı oluşturmak amacıyla alanın tümüne yayılmıyor, 4 bodrum kat öneriyoruz.

Kat ve Teras Bahçeleri

Yarışma alanının bir kentsel boşluk olarak düşünülmesine paralel olarak, zemin katın tamamı ve bodrum katın belirli bir bölümünü tümüyle kamusal kullanıma bırakmayı öneriyoruz. Belediye çalışanlarının ihtiyaç duyduğu spor salonu, kafe, kreş vb. açık alanla ilişkili programları yapı içerisinde çözüp, kamusal kütlenin çatısını belediye personelinin kullanabileceği bir açık alana dönüştürüyoruz. Ek olarak, lineer yapı kurgusunun kuzey bölümünde 2. Kata konumlanacak bir iç bahçe öneriyor, bahçenin yapının doğal ışık kullanımına ve hava sirkülasyonuna katkıda bulunacağını düşünüyoruz.

Güneş Kırıcılar ve Cephe

Konsept kararı gereği parsel merkezinde konumlanan ve çeperlerden uzaklaşarak kentsel bir boşluk tarafından çevrelenen yapının, Kurbağalıdere Caddesine bakan yüzü haricinde kalan cephelerinin özellikle yaz aylarında yoğun bir günışığına maruz kalacağını öngörüyoruz. Bu öngörü paralelinde doğal ışık seviyesini maksimize etmek amacıyla önerilen döşemeler arası cam cephe sisteminin önüne söz konusu cephe haricinde perfore alüminyumdan oluşan geçirgen ve hareketli bir güneş kırıcı öneriyoruz.

Kurbağalıdere Caddesi’ne bakan cephe, yoğunluklu olarak Kuzey cephe olması kaynaklı cephe açıklığını minimize edip, enerji verimliliğine katkı sağlamayı planlıyoruz. Bu haliyle masif cephenin, Kadıköy kent karakterinin bir parçası olan sokak sanatı ve alternatif sanat için tuval işlevi göreceğine, üst ölçekte önerdiğimiz kültür aksına renkli bir arka plan oluşturacağına inanıyoruz.