- 9 Eylül 2020
- 105 defa okundu.
Ahlat Selçuklu Mezarlığı Ören Yeri ve Ziyaretçi Merkezi
caps.office tarafından tasarlanan Ahlat Selçuklu Mezarlığı Ören Yeri ve Ziyaretçi Merkezi, Bitlis'te yer alıyor.
Bağlam ve Tarihsel Hafıza
Bitlis’in Ahlat ilçesinde yer alan Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı; Orta Çağ dönemine ait, dünyanın en büyük Türk-İslam mezarlığı olma niteliğini taşır. Bugün bir açık hava müzesi hüviyetinde olan ve UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan bu kültürel peyzaj, 12. ve 16. yüzyıllar arasında Ahlat şahlar, Eyyubiler, İlhanlılar ve Osmanlı Dönemine tarihlenen, farklı tipolojilerde 8.169 adet nitelikli mezar taşını bünyesinde barındırır.
Orta Asya ile Anadolu arasındaki kültürel ve mimari sürekliliğin en somut belgeleri olan bu taşlar, Türklerin Anadolu’ya gelişiyle birlikte kurguladıkları yeni ifade biçimlerinin ve zamansız bir sentezin nişanesidir. Form, oran ve plastisite bakımından Orhun Abideleri ile kurduğu tipolojik benzerlik; Ahlat’ın Orta Asya Türk geleneğinin Anadolu’ya aktarılmasındaki köprü rolünü açıkça ortaya koyar. Yaklaşık 265.000 m²’lik geniş bir topoğrafyaya yayılan alan, bölgenin özgün jeolojik karakterini yansıtan Ahlat taşından işlenmiş abideleriyle zamana direnen bir silüet sunar.
Vaziyet Planı Kararları ve Yürüyüş Rotası Kurgusu
Projenin ana tasarım kararları; alanın hassas tarihsel peyzajına, topoğrafyaya ve özgün dokuya “minimum müdahale” ilkesi etrafında şekillenmiştir. Proje, tarihi abidelerin önüne geçmeyen, coğrafyayla yarışmayan ve arkeolojik katmanları sakınan bütüncül bir tutum sergiler.
Alan içerisindeki ziyaretçi sirkülasyonu, toprağa basmayan ve yerden yükseltilmiş bir iz üzerinde kurgulanmıştır. Mevcutta yer alan rota büyük çoğunlukta korunmuş ve ihtiyaçlar doğrultusunda iyileştirilerek geliştirilmiştir. Bu sirkülasyon rotası; bir yandan ziyaretçi hareketini kontrol altında tutarak mezar taşları üzerindeki olası tahribatı engellerken, diğer yandan ziyaretçiyi peyzaja dâhil eden ve abideleri belirli açılardan izlemeye olanak tanıyan görsel bir kurgu sunar. Yükseltilmiş hat boyunca; yönlendirme, bilgilendirme, dinlenme ve aydınlatma elemanları tek bir strüktürel ve mimari dilde entegre edilmiştir.
Ziyaretçi Merkezi: Ölçek, Dokusal Referanslar ve Kütle Plastiği
Giriş bölgesinde konumlandırılan Ziyaretçi Merkezi, tekil ve baskın büyük bir kütle etkisi yaratmak yerine, alanın komşuluğundaki geleneksel köy dokusundan referans alan parçalı bir kütle organizasyonu ile tasarlanmıştır. Gerekli kapalı programlar, küçük ölçekli alt birimlere bölünerek kendi iç meydanlarını ve avlularını oluşturan bir örüntü içerisinde eritilmiştir.
Girişten itibaren binaların arasından süzülerek ulaşılan ören yeri meydanı, aynı zamanda sirkülasyon rotasının başladığı bir toplanma ve tören alanı olarak omurgayı oluşturur.
Malzeme ve cephe dilinde, bölgenin mimari mirası ve doğal peyzajıyla kurulan diyalog ön plandadır. Yöresel mimarideki geleneksel sıva dokusu ve Ahlat taşının sıcak renk tonları, yeni yapıların cephelerinde çağdaş bir yorumla tekrar edilmiştir. Mescit minaresi ve yönlendirme duvarları gibi sınır belirleyici unsurlarda doğrudan özgün Ahlat taşı kullanılarak alandaki malzeme sürekliliği pekiştirilmiştir. Yapı tipolojisinde gereksiz cephe hareketlerinden kaçınılmış; yalın detaylar, duyarlı kütle oranları ve sak sakin bir mimari ifade hedeflenmiştir.
Aydınlatma Tasarımı ve Gece Müzeciliği
Gece müzeciliği vizyonu doğrultusunda geliştirilen aydınlatma konsepti, mezarlık peyzajının dolu-boş dengesini ve taşların organik dağılımını vurgulayan kademeli bir hiyerarşi üzerine kurgulanmıştır:
● Birincil Odak (Plastik Detaylar): Nitelikli taş işlemelerine, kitabelere ve rölyeflere sahip abidelerin yüzeyleri, detayları ön plana çıkaracak teğetsel/odaklı ışık açılarıyla vurgulanmıştır.
● İkincil Odak (Silüet Aydınlatması): Fonu oluşturan genel kompozisyonda ise derinlik hissini destekleyen yumuşak bir silüet aydınlatması tercih edilmiştir.
Bu bütüncül yaklaşım sayesinde; gündüz coğrafyayla hemhal olan ve silüete saygı duyan nitelikli müdahale, gece ise alanın gizemli ve görkemli atmosferini ziyaretçi tecrübesine sunan dramatik bir sahneye dönüşür.
Etiketler
İlgili Projeler
-
Satın Alma, Muğla Büyükşehir Belediyesi Sosyal Kültürel ve İdari Hizmetler Binası Mimari Proje Yarışması
-
Katılımcı, Muğla Büyükşehir Belediyesi Sosyal, Kültürel ve İdari Hizmetler Binası Mimari Proje Yarışması
-
3. Ödül, Muğla Büyükşehir Belediyesi Sosyal, Kültürel ve İdari Hizmetler Binası Mimari Proje Yarışması
-
G Evi
-
Kibrithane Mutfak Sanatları Merkezi
