Katılımcı, Ankara Keçiören Belediyesi Fatih Stadı Alanı Tasarımı Fikir Projesi Yarışması

Ahmet Türel, Aydan Şahin, Nesligül Çevik, Özlem Kevseroğlu, Abdulsamet Altay, Özlem Tepeli Türel, Rüveyda Pamuk ve Yasemin Pehlivan ekibi tarafından, “Ankara Keçiören Belediyesi Fatih Stadı Alanı Tasarımı Fikir Projesi Yarışması” kapsamında geliştirilen proje önerisi.

Proje Raporu:

KAVRAM + KENTSEL YAKLAŞIM

Kamusal açık alanlar, kent yaşamında toplumsal etkileşimi, kültürel üretimi ve kolektif deneyimi destekleyen önemli mekânsal altyapılar olarak kabul edilmektedir. Parklar, meydanlar ve kamusal toplanma alanları yalnızca rekreasyonel işlevler sunan fiziksel mekânlar değil; aynı zamanda sosyal ritüellerin, kültürel etkinliklerin ve kolektif hafızanın üretildiği kamusal mekanlardır. (Gehl, 2011). Günümüz kentlerinde artan nüfus yoğunluğu, kamusal alanların çok işlevli ve esnek kullanım senaryoları ile tasarlanmasını gerektirmektedir. Bu bağlamda kamusal alanların yalnızca dinlenme ve geçiş mekânları olarak değil, spor, kültür, eğitim ve sosyal etkileşim gibi farklı aktivitelerin bir araya geldiği kentsel yaşam alanları olarak ele alınması önem kazanmaktadır.

Bu çalışmanın kavramsal çıkış noktası, eski Türk kültüründe önemli bir toplumsal kurum olan “toy” kavramına dayanmaktadır. Toy, tarihsel olarak toplumun bir araya geldiği, şölenlerin düzenlendiği, spor ve oyunların gerçekleştirildiği, aynı zamanda siyasi ve sosyal kararların alındığı kamusal buluşma alanlarını ifade etmektedir (Kafesoğlu, 1984; Koca, 2012). Kaşgarlı Mahmud’un Divânü Lügati’t-Türk eserinde de toy, beylerin ve halkın bir araya geldiği büyük şölen ve toplantı olarak tanımlanmaktadır (Kaşgarlı Mahmud, 2006). Bu yönüyle toy, yalnızca bir kutlama alanı değil, aynı zamanda toplumsal birlikteliği ve kolektif yaşamı temsil eden kamusal bir mekânsal organizasyondur.

Kelimenin İngilizcedeki karşılığı olan “toy” ise oyuncak ya da oyun nesnesi anlamına gelmektedir ve oyun, keşif ve öğrenme süreçleri ile ilişkilidir.Bu anlam katmanı, kavramın çağdaş yorumuna farklı bir perspektif kazandırmaktadır. Oyun, insan yaşamının temel deneyim biçimlerinden biridir ve bireylerin dünyayı keşfetmesinin, öğrenmesinin ve sosyal ilişkiler kurmasının önemli araçlarından biri olarak kabul edilir (Huizinga, 1955). Bu bağlamda toy kavramı yalnızca tarihsel bir şölen ya da toplantıyı değil, aynı zamanda insanın yaşam boyu süren öğrenme ve keşif sürecini de simgeleyen metaforik bir anlam taşımaktadır. İnsan, çocukluk döneminde oyun aracılığıyla dünyayı tanımaya başlar; ancak öğrenme ve keşif süreci yaşam boyu devam eder. Bu nedenle toy kavramı, hem tarihsel bir toplumsal buluşma pratiğini hem de insanın yaşam boyunca süren oyun, öğrenme ve birlikte var olma hâlini temsil eden çok katmanlı bir kavramsal çerçeve sunmaktadır.

Bu perspektiften bakıldığında, toy, geçmişten günümüze uzanan bir toplumsal buluşma modeli olmanın ötesinde, spor, oyun, ritüel ve kültürel etkileşimin bir araya geldiği kolektif bir kamusal deneyim alanı olarak yeniden yorumlanabilir. Kamusal alanların sosyal etkileşimi destekleyen yapısı, insanların bir araya gelerek kültürel, sportif ve sosyal faaliyetler gerçekleştirebildiği esnek mekânsal kurguların önemini ortaya koymaktadır (Whyte, 1980).

Bu yaklaşım, kamusal alanı bir kentsel yaşam odası (urban living room) olarak kurgular. Alan; oyun, öğrenme, sosyalleşme ve kültürel üretimin iç içe geçtiği, farklı kullanıcı gruplarının bir araya geldiği esnek ve dönüştürülebilir bir sistem olarak çalışır.

Kentsel ölçekte proje, farklı yoğunluklara sahip konut dokuları, eğitim yapıları ve parçalı yeşil alanlar arasında bağlantı kuran bir eşik mekân oluşturur. Yaya odaklı süreklilikler sayesinde alan, yalnızca bir geçiş değil; karşılaşma, durma ve birlikte üretme mekânına dönüşür.

Bu doğrultuda alan; yer yer urban living room, urban study room ve playroom olarak işleyen çoğul bir kamusal sistem olarak tasarlanmıştır.

MEKÂNSAL KURGU + STRÜKTÜR

Proje alanı, çevresindeki farklı kentsel dokular arasında bir geçiş ve bağlayıcı omurga olarak ele alınmaktadır. Yoğun konut alanlarından daha düşük yoğunluklu yerleşimlere uzanan bu kentsel çeşitlilik, tasarımın temel girdisini oluşturur.

Öneri, parçalı ve kopuk yeşil alanları birbirine bağlayarak süreklilik sağlayan bir yeşil ağ sistemi kurar. Aynı zamanda çevredeki eğitim yapılarıyla ilişki kurarak alanı aktif bir gündelik kullanım rotasına dönüştürür.

Projenin strüktürel omurgasını oluşturan “yürünebilir kabuk (walkable shell)”, eski stadyum izlerini koruyarak alanı yeni bir kamusal topoğrafyaya dönüştürür. Bu kabuk:

– Altında sosyal ve kültürel işlevleri barındıran bir ara mekân,

– Üstünde ise herkesin kullanabildiği kamusal bir yüzey olarak çalışır.

Kabuk altında kütüphane, sahne ve spor birimleri yer alırken; üst kotta yürünebilir yüzeyler ile alan bir buluşma platformuna dönüşür.

Bu kurgu, alanı hem kentsel bir odak noktası hem de kullanıcılar tarafından sürekli yeniden üretilen yaşayan bir sistem haline getirir.

PEYZAJ + EKOLOJİ + OYUN

Peyzaj yaklaşımı, Ankara’nın yarı kurak iklimine uyum sağlayan, düşük su tüketimli ve sürdürülebilir bir sistem üzerine kuruludur. Alan, yalnızca bir yeşil düzenleme değil; ekolojik süreçleri yöneten yaşayan bir altyapı olarak tasarlanmıştır.

Kurgu, “kentsel oturma odası” anlayışıyla farklı yaş gruplarını bir araya getiren, gündelik yaşamı destekleyen kapsayıcı bir açık alan üretir.

Ekolojik Stratejiler

– Yağmur suyu, geçirgen yüzeyler ve bioswale sistemleri ile yerinde tutulur ve toprağa kazandırılır

– Bitkisel yoğunluk ve gölgeleme ile ısı adası etkisi azaltılır

– Dört mevsim çalışan kurgu ile biyoçeşitlilik desteklenir

Oyun Alanı Yaklaşımı

Oyun alanı, geleneksel ekipman odaklı sistemler yerine doğa ile bütünleşik bir “toy alanı” olarak tasarlanmıştır.

– Doğal malzemeler ve topografya ön plandadır

– Farklı yaş grupları için esnek ve geçirgen mekânlar oluşturulmuştur

– Oyun, öğrenme ve sosyal etkileşim birlikte kurgulanmıştır

Zeminlerde geçirgen ve doğal malzemeler tercih edilerek hem ekolojik performans hem de kullanıcı konforu artırılmıştır.