Satın Alma, Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sanat Merkezi Ulusal Mimari Proje Yarışması

Atölye Rem Mimarlık ve Tasarım ve Türlü:'nün "Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sanat Merkezi Ulusal Mimari Proje Yarışması" için tasarladığı proje, satın alma ödülü kazandı.

Proje Raporu:

Kentsel Yaklaşım

Proje alanı, Trabzon kent merkezinde Atapark, Zağnos Vadisi, tarihî kent dokusu ve ticari merkez arasında önemli bir bölgede yer almaktadır. Mevcut durumda araç yolları, kot farkları ve viyadük yapıları açık alanları parçalamakta; Atapark ile Zağnos Vadisi arasındaki yaya sürekliliğini zayıflatmaktadır. Mevcut tiyatro yapısının çevresindeki kamusal alanlarla sınırlı ilişki kurması, kültür yapısının etkinlik saatleri dışında kent yaşamına yeterince katılamamasına neden olmaktadır. Buna karşılık alanın kent merkezindeki konumu, yakın çevredeki tarihî, kültürel yapılar ve yeşil alanlar, planlanan hafif raylı sistem durağı, alanın güçlü bir kültür odağına dönüşme potansiyelini desteklemektedir. Proje, bu bağlamda Atapark, Zağnos Vadisi ve tarihî kent merkezi arasındaki ilişkileri güçlendiren yeni bir kamusal eşik ve kent belleği yürüyüş rotasının önemli bir durağı olarak kurgulanmıştır.

Kütle Oluşumu

Yapı; tarihî çevrenin ölçeğine, surların kent kimliğindeki karakterine ve Gülbahar Hatun Camii’nin siluetteki belirleyici konumuna saygılı bir kütle yaklaşımıyla geliştirilmiştir. Programın büyük bölümü araziye gömülerek görünür yapı hacmi azaltılmış, kütle yüksekliği caminin hâkim kotunu aşmayacak biçimde sınırlandırılmıştır. Zeminle bütünleşen yatay kurgu içinde yalnızca sahne sofitaları, Trabzon surlarının burçlarını çağrıştıran düşey odaklar olarak yükseltilmiştir. Yapının farklı kotlarının, günün çeşitli saatlerinde erişilebilir olması sayesinde kütle, kapalı bir yapı yerine geçirgen bir kentsel odak olarak ele alınmıştır.

Ana Giriş ve Kontrollü Girişler

Yapı ile park arasında yaya sürekliliği sağlamak amacıyla Atapark’tan gelen yaya aksı; amfi ile üst kot terasının birleştiği seyir ve yönlenme noktasına, ardından giriş meydanına ve ana fuayeye ulaşmaktadır. +33.00 kotunda düzenlenen ana giriş, korunaklı saçağı ile karşılaşma, bekleme ve etkinlik öncesi toplanma işlevlerini üstlenen korunaklı bir etkileşim meydanı olarak düzenlenmiştir.

VIP, sanatçı ve idari girişler +37.00 kotunda, Şehit Er Mustafa Mutlu Sokak üzerinden ve kamusal dolaşımdan ayrıştırılmış biçimde çözülmüştür. VIP girişi salona doğrudan bağlanmakta; sanatçı girişi ise sanatçı koridoru üzerinden kulis, prova ve sahne arkası birimlerine ulaşmaktadır.

Servis, sahne yükleme, otopark ve teknik erişimler İmaret Hamam Sokak’taki araç girişi üzerinden bodrum katlarda çözülmüştür.

Fuaye Alanı ve Salon Kurgusu

+33.00 kotundaki ana giriş, Zağnos Vadisi’ne yönelen geniş açıklıklı ortak fuaye alanına bağlanmaktadır. Danışma, gişe, satış birimleri ve kafe bu alanda konumlandırılmış; fuaye, vadi manzarasını iç mekâna taşıyan aydınlık bir kamusal karşılaşma alanı olarak düzenlenmiştir.

Vestiyer ve bebek bakım odası alt katta çözülmüş; tuvaletler, yangın merdivenleri ve üst katlara erişim sağlayan düşey sirkülasyon elemanları fuaye ile doğrudan ilişkililendirilmiştir.

Opera-bale ve tiyatro salonlarının girişlerinin aynı kotta ve ortak fuaye üzerinden çözülmesi, kullanıcıların rahatça yönlenebildiği kesintisiz bir dolaşım sağlamıştır. Aydınlık ve dış çevreyle ilişki kuran fuaye ile kontrollü, yoğun ve karanlık salon atmosferi arasında bilinçli bir mekânsal karşıtlık kurulmuştur.

Sahne, Kulis ve Servis Kurgusu

Opera-bale ve tiyatro sahneleri +32.00 kotunda, iki kat yüksekliğinde hacimler olarak düzenlenmiştir. Kulis birimleri +37.00 kotundan doğrudan, sahne seviyesinden ise merdivenle erişilebilir biçimde konumlandırılmıştır. Işık bacalarıyla doğal ışık alan kulis koridorları, galeri boşluğu aracılığıyla alt katla görsel ilişki kurmaktadır. İhtiyaç programına ek olarak, sahne arkası birimlerinin yer aldığı +32.00 kotunda opera-bale için iki solist odası, tiyatro için iki özel sanatçı odası düzenlenmiştir. Dekor depoları ikinci bodrum katta, 8.00 metre iç yüksekliğinde çözülmüş; servis girişleri ve geniş yükleme platformları aracılığıyla her iki salonun yan ve arka servis alanlarına bağlanmıştır.

Karakutu, Atölyeler

Karakutu, +42.00 kotunda yapının yükselen hacmi içinde, bağımsız düşey sirkülasyon çekirdeğinden doğrudan erişilecek biçimde konumlandırılmıştır. Böylece farklı saatlerde ve ana salonlardan bağımsız kullanılabilmesi sağlanmıştır.

Atölyeler +37.00 kotunda, fuayenin uzantısında ancak ayrı bir koridor üzerinden erişilecek şekilde düzenlenmiş; eğitmen odası atölyelere yakın konumlandırılmıştır. İhtiyaç programında yer almamasına rağmen, atölye malzemeleri ve teknik ekipmanlar için bodrum katta destek depoları ayrılmıştır.

Çatı Terasları ve Kamusal Kullanım

Arka kotta viyadüğün mekânsal etkisi, yürünebilir çatı yüzeyiyle azaltılmıştır. Eğimli çatı terası, farklı kotlar arasında yaya dolaşımı sağlayarak çatıyı kamusal kullanıma açmaktadır. Teras; açık hava gösterileri, performanslar ve Uluslararası Karadeniz Tiyatro Festivali kapsamındaki etkinlikler için esnek bir açık alan olarak düzenlenmiştir. Çatıyla bütünleşen amfi, gündelik oturma ve seyir kullanımının yanı sıra yazlık sinema ve açık hava sahnesi olarak değerlendirilmektedir. Yeşil çatı alanları ve fotovoltaik paneller ise yapının ekolojik süreklilik, yağmur suyu yönetimi ve yenilenebilir enerji yaklaşımını desteklemektedir.

Kabuğun Tektoniği

Yapı kabuğu, Karadeniz yerel mimarisinin ve tarihî çevrenin malzeme karakteriyle ilişki kuracak biçimde doğal taş ağırlıklı olarak tasarlanmıştır. Trabzon surlarının doğal taş dokusundan referans alan cephe malzemesi, yapının çevresiyle bütünleşmesini ve kütlesel etkisinin azaltılarak mevcut doku içinde geri planda kalmasını sağlamaktadır. Fuayelerde kullanılan doğal ahşap yüzeyler ise taş kabuğun ağırlığını dengeleyen ve iç mekân sıcaklığını dengeleyen ikinci temel malzemedir. Kabuk, zemin katta şeffaflaşarak fuayeyi Zağnos Vadisi’ne açmakta; üst katlarda ise fuaye ve dolaşım alanlarının gün ışığı almasını sağlayan kontrollü, küçük açıklıklarla delinmektedir.