Bir Venedik Bienali Projesi: Cevdet Erek İmzalı Amfibio Ses Günleri

La Biennale di Venezia (Venedik Bienali) ve İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) işbirliğiyle Venedik Bienali Tarih Arşivi tarafından hazırlanan ve küratörlüğünü Luigia Lonardelli’nin üstlendiği “Gökyüzünü Rüzgâr Çizer. Venedik Bienali Marco Polo’nun izinde” başlıklı özel projenin üçüncü etabı İstanbul’a konuk oluyor. Proje kapsamında, Venedik Bienali tarafından sanatçı Cevdet Erek’e sipariş edilen gezici enstalasyon Amfibio, 2-5 Ekim tarihlerinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne (İBB) ait Artİstanbul Feshane’de görülebilir.

Ölümünün 700. yılında Marco Polo’yu anma etkinlikleri kapsamında başlatılan, Venedik Bienali Tarih Arşivi tarafından hazırlanan ve küratörlüğünü Luigia Lonardelli’nin üstlendiği “Gökyüzünü Rüzgâr Çizer. Venedik Bienali Marco Polo’nun izinde” başlıklı proje, ünlü seyyahın İtalya’dan Çin’e uzanan yolculuğunun izlerini takip ediyor. Proje kapsamında, Venedik Bienali tarafından sanatçı Cevdet Erek’e sipariş edilen gezici enstalasyon Amfibio, Çin’in Hangzhou şehrindeki ilk gösterimi ve Venedik’teki ikinci etabının ardından yolculuğunu İstanbul’da, Amfibio Ses Günleri ile sürdürüyor.

İlk kez 2024 Aralık ayında Çin’de sergilenen Amfibio, her bir yinelenmesinde gerek mimari yapısı gerekse ses sistemiyle, buluştuğu yerin ve dilin ritimleriyle etkileşim içinde dönüşüme uğrayan modüler bir toplanma ve performans alanı olarak tasarlandı. Bu şekilde Amfibio’nun okumalara, söyleşi ve tartışmalara evsahipliği yapması planlandı.

Fotoğraf: Sami Türk

Amfibio Artİstanbul Feshane’de düzenlenen bir basın toplantısıyla tanıtıldı

Amfibio, 2 Ekim Perşembe sabahı Venedik Bienali Başkanı Pietrangelo Buttafuoco, İKSV Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Eczacıbaşı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi İBB Kültür Dairesi Başkanı T. Volkan Aslan, Venedik Bienali Tarih Arşivi Sorumlusu Debora Rossi, Projenin Küratörü Luigia Lonardelli ve sanatçı Cevdet Erek’in katılımıyla, Artİstanbul Feshane’de düzenlenen bir basın toplantısıyla tanıtıldı.

Cevdet Erek, Fotoğraf: Sami Türk

Sanatçı Cevdet Erek, “2017 yılında Venedik Bienali’ne katılmıştım, İKSV ile Türkiye Pavyonu sergisini düzenlemiştik. Venedik Bienali ile tekrar çalışmak müthiş bir duygu. Bir İstanbul çocuğu olarak burada, İstanbul’da Venedik Bienali’ni ağırlamak, onların projesini buraya getirmek, İKSV’nin buradaki evsahiplerinden biri olması, burada kamusal bir alanda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) ait Artİstanbul Feshane’nin bahçesinde, böyle bir projeyi gerçekleştirmekten dolayı çok mutluyum. Uzun zamandır uğraştığım, denemelerini yaptığım sesli bir mimari fikri bu. Bu yapı içinde ulaşılabilirlik çok önemli. Umarım hayal ettiğimiz katılımlara ulaşır,” dedi.

Amfibio nedir?

Amfibio başlığı hem suda hem karada yaşayabilen varlıkları tarif eden amfibi kelimesine gönderme yaparak işin ikili doğasını yansıtırken “amfi” ön eki de çevreleme veya bir mekânın içinden geçme fikrini çağrıştırıyor. İstanbul etabında bir kez daha geçici ve değişken karakterini ortaya koyan enstalasyon, bu kez de içinden geçen seslerin uçuculuğunu ve kendisine ev sahipliği yapan Artİstanbul Feshane’nin suya ve toprağa yakın yatay yapısının geçirgenliğini vurguluyor.

Dört akşam, dört performans

Artİstanbul Feshane’nin açık alanında ziyaretçiler 2-5 Ekim tarihleri arasında Amfibio’da sunulan Cevdet Erek imzalı ses yerleştirmesini deneyimleme fırsatı bulacaklar. Amfibio her gün 10.00-20.00 saatleri arasında ücretsiz ziyaret edilebilecek.

Amfibio Ses Günleri adlı kamusal program ise 2 Ekim Perşembe akşamı müzisyenler Gökhan Deneç ve Fulya Uçanok’un elektro-akustik konseriyle başlayacak. 3 Ekim Cuma akşamı vurmalı çalgılar topluluğu sa.ne.na, Michael Gordon’un simantra çalgısının boğuk tahta tınısından ilham aldığı ve bu antik Bizans çalgısından adeta büyülü bir ses heykeli yarattığı bestesini seslendirecek.

4 Ekim Cumartesi ise MİAM Gendy Topluluğu, sesleri Iannis Xenakis’in modellerine benzer, algoritmaya dayalı bir yaklaşımla işleyecek. Amfibio Ses Günleri, 5 Ekim Pazar akşamı Peradi Ensemble’ın vokal performansıyla sonlanacak.

2-5 Ekim arasında her biri 18.00’de başlayacak ve herkesin ücretsiz olarak takip edebileceği performanslarda besteci ve müzisyenler sırayla yapının üzerinde ve çevresindeki işitsel imkânları keşfe çıkacak. Amfibio’daki performanslar sırasında sanatçılar, dinleyicilerle ve Artİstanbul Feshane bahçesinden geçen ziyaretçilerle de etkileşim hâlinde olacaklar.

Artİstanbul Feshane’de düzenlenecek müzik ve ses performansları algıları dönüştürmeyi ve şehrin güncel deneysel müzik sahnesinden ve bu alandaki araştırmalardan bir seçki sunmayı hedefliyor. Geleneksel repertuvarların yeniden yorumlanması, yeni işbirlikleri ve mekânsal düzenlemelere deneysel yaklaşımlarla Amfibio, izleyicileri Artİstanbul Feshane’nin açık alanları ve kentin işitsel peyzajıyla dinamik bir etkileşim kurmaya çağırıyor.

Venedik Bienali ve Bienal’in Tarih Arşivi, Amfibio Ses Günleri vasıtasıyla, Marco Polo’nun adımlarının izinde giderek gelenekle çağdaşlık, Doğu’yla Batı arasında köprü kuran bir yol çiziyor ve farklı sanat disiplinleri, kültürler ve diller arasında diyaloğu geliştirmeye olan bağlılığını bir kez daha ortaya koyuyor.

Küratör Luigia Lonardelli, Cevdet Erek’in Amfibio işinin Haliç’in kıyısında kendine yeni bir ortam bulduğunu; sanatçının memleketinde, dereyle deniz arasında, tatlı ve tuzlu suların birbirine karıştığı bir alana yayıldığını ifade ediyor. Artİstanbul Feshane’nin açık alanlarına uygun biçimde tümüyle yeniden tasarlanan bu enstalasyon, yerleştiği mekânın özgün mimari özelliklerini çoğaltmak ve hacimlerini çözüp yeniden kurgulamak yoluyla oraya uyum sağlarken olası yeni düzenlemeleri keşfederek mekânı da yeniden şekillendiriyor. Amfibio, birkaç günlüğüne uğradığı İstanbul’da –tarihi, edebi ve mitolojik başlangıçların çıkış limanı olmuş bu şehirde– bir karşılaşma ve paylaşma alanı sunuyor.

Lonardelli sözlerine şöyle devam ediyor: “Gökyüzünü rüzgâr çizer ile Marco Polo’nun yolculuğunun izinde, enstalasyonun bir etaptan diğerine ilerleyişi sırasında işin bütünlüğünü, serginin zamanı ve mekânının ötesinde yeniden tanımlanabilir bir kavram olarak görme eğilimi belirginleşiyor: Amfibio her seferinde yeni anlamlar, işlevler ve biçimlerle kendini zenginleştiriyor. Bu doğrultuda ilk defa İstanbul’da, Amfibio’nun sadece kendi başına ses üretmesine değil, aynı zamanda başkaları tarafından etkin biçimde bir performans mekânı olarak kullanılmasına da imkân tanıyoruz.”

Amfibio Ses Günleri Programı

Cevdet Erek, Çin, 2017, Fotoğraf: RMphotostudio

2 Ekim Perşembe, 18.00

• Cevdet Erek
  Amfibio üzerine çeşitlemeler
• Gökhan Deneç ve Fulya Uçanok ile
  Hareket Haritaları’na geçiş

sa.ne.na., Fotoğraf: Özge Balkan

3 Ekim Cuma, 18.00

• sa.ne.na.
  Timber

MİAM Gendy Topluluğu

4 Ekim Cumartesi, 18.00

• MİAM Gendy Topluluğu
  Birlikte Yaratma Buluşmaları

Peradi Ensemble; Fotoğraf: Mert Bayrağcı5 Ekim Pazar, 18.00

• Peradi Ensemble
  Polifonia: Yaşayan Yankılar

Marco Polo’nun izinde güncel bir yolculuk

Gökyüzünü Rüzgâr Çizer projesi, Hangzhou’daki ilk etabında, 9 Kasım 2024’te CAA Sanat Müzesi’nde İtalya Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella’nın da katılımıyla açılan Mükemmel Yol başlıklı sergiyle, kendilerine kişisel bir yol bulma arayışındaki yeni kuşak Çinli sanatçılara odaklandı. Venedik’teki ikinci etapta, 10 Aralık’ta açılan Gulnur Mukazhanova. Umudun Hatırası sergisi ise Marco Polo’nun babası Niccolò ve amcası Matteo’nun daha az bilinen yolculuğunun izlediği coğrafi bölgeyi merkeze aldı. Kazakistan’ın engin bozkırlarını aşarak sayısız güzergâhtan birini takip edip daha da doğuya gitme fikri, bu erken dönem keşiflerinde doğmuştu.

Projenin görsel kimliği

Bu özel projenin görsel kimliği ve marka tasarımı Headline (Rovereto – İtalya) tarafından yaratıldı. Markanın tasarımında kullanılan üç boyutlu geometrik öğeler, nihai yerleşimlerinde Tao’nun sembolünü oluşturuyor. Sadece estetik değil, son derece kavramsal bir görsel seçim sunan bu yerleşimde geometrik şekiller yolculuğun eklemli ve karmaşık doğasını sembolize ederken ilerleme ve gelişmeyi çağrıştırıyor.