Eşdeğer Ödül, Ankara Keçiören Belediyesi Fatih Stadı Alanı Tasarımı Fikir Projesi Yarışması

Berkayhan Soybora, Tuğberk Kaan Nazlı, Cansu Tatlı, Aslıhan Karaaslan ve Muhammed Burak Salih'in "Ankara Keçiören Belediyesi Fatih Stadı Alanı Tasarımı Fikir Projesi Yarışması" için tasarladığı proje, eşdeğer ödül kazandı.

Proje Raporu:

1.1 Amaç ve Yaklaşım

Keçiören’in merkezinde, güçlü bir kolektif bellek işareti taşırken işlevini yitirmiş Fatih Stadı alanı; kamusal açık alanları artırarak sosyal–kültürel bir odak üretme, spor/rekreasyon altyapısı sağlama ve kentsel dönüşüme nitelikli bir referans olma potansiyeli taşır. Proje, stadyumun gündelik mekânsal alışkanlıklarını (saha ölçeği–tribün hattı–maç günü seyyar esnaf akışı) “anıtsal bir boşluk”ta dondurmak yerine, alanı park sürekliliği içinde yeniden kuran; günün farklı saatlerinde çalışan, çok programlı ve kapsayıcı bir kent odağı önerir.

1.2 Alan Okuması: Hız–Ses–Kalabalık Arka Planı

Keçiören’in merkez dokusunda kamusal deneyim çoğu zaman hız, ses ve kalabalık tarafından belirlenir. Araç trafiği, yoğun yaya akışı, ardışık ticari cepheler ve sert zemin sürekliliği; açık alanı durup kalınan bir yerden çok, geçilen bir koridora dönüştürür. Proje, bu yüksek yoğunluklu kentsel arka planı inkâr etmek yerine, onun içinden süzülerek ulaşılan bir karşı-mekân üretir: saçak altında parçalı birimlerin arasından elekten geçer gibi ilerlenir; eşikler çoğalır, hız düşer, ses katmanları incelir.

1.3 Peristil: Filtreli Geçiş ve İç İklim Fikri

Keçiören’in yoğun, hızlı ve gürültülü kent dokusu içinde proje; Ankara’nın antik katmanlarıyla akraba bir mekânsal fikri günceller: Peristil. Peristil, avluyu çevreleyen ritmik eşiklerin adı; bahçeyi yalnızca “görülen” bir yeşil parça olmaktan çıkarıp, etrafında dolaşılan; gölgesiyle, aralığıyla, temposuyla gündeliği düzenleyen bir iç dünya kurar. Saçak altında dizilen parçalı birimler ve aralarındaki aralıklar, kentin sert temposunu bir anda kesmek yerine inceltir; adımların hızını düşüren, sesi süzen, bakışı toparlayan bir geçiş üretir. Bu filtreli yolculuğun sonunda açılan Peristil, bir “kaçış” değil; kent içinde kalırken kentten uzaklaşma hissi veren bir nefes boşluğu gibi çalışır.

1.4 Ana Mimari Karar: Saçak/Döşeme ile “Doluluk” Olarak Stadyum İzi

Ana mimari eylem, programı tek bir “çatılı bina” kütlesine yığmak değil; eski stadyumun net dikdörtgen izini 4535 m²’lik betonarme bir saçak/döşeme olarak yeniden kurarak, bu üst yüzeyi alanı tarifleyen bir kent objesine dönüştürmektir. Saçak, kapalı bir binayı tamamlayan çatı gibi değil; zeminde dolaşımı, karşılaşmayı ve gündelik kullanımı örgütleyen üstü örtülü açık mekân üretir.

Saçak brüt beton yüzey olarak ele alınır; üst yüzeyde yağmur suyunu toplayıp yönlendirmek için döşeme kalınlığı ve kotları, dış ve orta yüzlerde 35 cm’den içeri doğru 25 cm’ye düşen gizli kademeler ve eğimlerle çalışır.

Saçak altında yer alan 14 cam kutu, tekil mimari nesneler olarak parlamaktan çok, aralarında kurdukları mesafe ve boşluklarla bir “saçak-altı yaşam dokusu” tarifler: oturma, bekleme, geçiş, oyun, sergi, etkinlik, gölgeye çekilme ve yeniden kent zeminine karışma hâlleri… Proje, “kutuları” tasarlamaktan ziyade kutuların arasındaki hayatın sürekliliğini tasarlar; asıl kamusallık, kapalı hacimlerin arasında, saçak altında çoğalan gündelik sahnelerde kurulur.

1.5 Mevcut Tribünün Korunması ve Amfi ye Dönüşümü

Kent akışının ve metro ilişkisinin en yoğun olduğu noktadaki tribün korunur; proje alanına bakan bir amfi olarak yeniden işlevlendirilir. Amfi , yer yer ağaç boşlukları, ahşap oturaklar, merdiven ve ara eşikler ile bölünerek tekdüze bir oturma yüzeyi olmaktan çıkar; gündelik kullanımı çeşitlendiren, eğlenceli ve esnek bir kentsel basamaklanma olarak çalışır.

1.6 Program, Şeffaflık İlkesi ve Bodrum Kurgusu

Program; kamusal kimliği destekleyecek şekilde kültür–eğitim–üretim ve gündelik yaşama eklemlenen bileşenlerden oluşur. Saçak altında toplam 14 cam kutu öngörülür:

● 3 kutu: üç köşeden bodrum otoparkını zemin kata bağlayan merdiven çekirdekleri (program içermez).

● Kalan 11 kutu:

○ 5 kutu: kafe/restoran (özellikle metro ve kaldırım akışına yakın kesimde).
○ 1 kutu: sergi alanı.
○ 1 kutu: konferans salonu fuayesi (konferans salonunun ana hacmi bodrum katta, 4 aks aralığı birleştirilerek çözülür; zemin kattaki şeffaf fuaye, sergi/kermes vb. geçici kullanımlarla da çalışır).
○ 2 kutu: atölye (mahalle tarafından girişte; kadın emeği atölyesi vb. kamusal üretim programları için).
○ 1 kutu: kütüphane/kitaplık ve küçük çalışma alanı.
○ 1 kutu: ortak çalışma alanı.

Projenin şeffaflık ve “saçak-altı kamusallık” ilkesi, servis/teknik hacimlerin bodrumda çözülmesiyle güçlendirilir: üstteki kapalı birimlerin mutfakları, depoları, tuvaletleri ve teknik/servis gereksinimleri bodrum katta karşılanır; böylece saçak altında opak servis kütleleri üretmeden kamusal süreklilik korunur. Bodrumda her birim için teknik/servis mahalleri kurgulanır; bunun dışında üst kattan bağımsız 3 köşede her biri 55 m² olan üç teknik hacim öngörülür. Bu hacimlerden biri yağmur suyu deposu olarak değerlendirilir; toplanan su peyzaj sulamasında yeniden kullanılır.

1.7 Para Harcamadan Vakit Geçirme Hakkı ve Kamusal Konfor

Günün kentlerinde, para harcamadan oturup zaman geçirilebilecek korunaklı açık mekânlar giderek azalır. Proje, saçak altında ürettiği gölgeli ve iklimsel olarak konforlu kamusal yüzeyle bu ihtiyaca yanıt verir; ticari birimler kamusal hayatı “çekmek” için bir araçtır, kamusal zemini daraltan bir hedef değil. Bu nedenle kapalı programların konumu, geçirgenlik ve eşik kurgusu; “ücretsiz oturma/bekleme/karşılaşma” sahnelerini süreklilik halinde üretecek biçimde tasarlanır.