Seçki Ödülü, Mimarhane Öğrenci Projeleri Ödüllü Seçkisi 2025

İstanbul Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü mezunu Seher Ezgi Kekeç, Bitirme Stüdyosu kapsamında, Doç. Dr. Zeynep Yazıcıoğlu Halu koordinatörlüğünde geliştirdiği İstanbul Araştırmaları Merkezi projesiyle, Mimarhane Öğrenci Projeleri Ödüllü Seçkisi 2025 kapsamında Seçki Ödülü almaya hak kazandı.

Proje Raporu:

KATMAN-İstanbul Kent Arşivi ve Tarihi Miras Araştırma Merkezi

Proje Tanımı ve Bağlam

İstanbul Araştırma Merkezi, İstanbul’un tarih boyunca biriken çok katmanlı yapısını araştırmak, korumak ve kamusal bellekle ilişkilendirmek amacıyla Beyazıt Meydanı’nda konumlandırılmıştır. Kentsel hafızanın yoğunlaştığı bu merkezi konum, yapının hem akademik üretimle hem de kamusal deneyimle doğrudan ilişki kurmasını sağlar. Proje, geçmiş ile bugün arasında güçlü bir bağ kurarak İstanbul’un kültürel sürekliliğine katkı sunmayı amaçlar.

Tasarım sürecinde, proje alanının çevresindeki tarihi yapılar ve yeraltı sarnıçları bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Özellikle 49.00 kotunda yer alan Beyazıt Sarnıcı 2, yapının hem mekânsal hem de deneyimsel kurgusunda önemli bir rol oynamaktadır. Bu sarnıcın gün ışığıyla buluşturulması amacıyla 56.50 kotundaki zemin döşemesine entegre edilen ışık tünelleri ve galeri boşlukları, hem alt kottaki ziyaretçilere atmosferik bir deneyim sunmakta hem de üst kotta merak duygusunu besleyen görsel açıklıklar oluşturmaktadır.

Kavramsal Yaklaşım

Yapı; katmanlı tarih, bilgi üretimi ve kamusal deneyim kavramlarının iç içe geçtiği üç ana kurgu üzerinden şekillenmiştir.

Miras Katmanı: Tarihi belgelerin ve arşiv malzemelerinin yapıyla bütünleşik biçimde sergilendiği, iklimlendirme ve koruma koşullarının sağlandığı sergi ve arşiv alanları,

Keşif Katmanı: Akademik üretimin desteklendiği bireysel ve kolektif araştırma alanları, çalışma laboratuvarları ve dijital üretim birimleri,

Işık Katmanı: Yapının kamusal geçirgenliğini sağlayan, sosyal etkileşim ve dolanım kurgularını barındıran avlular, sokaklar ve dinlenme alanları

Bu üç kavramsal katman, yapı içerisinde hem yatay hem de düşey olarak kesişen mekânsal ilişkilerle örülmüş diyagramatik anlatımlarla desteklenmiştir. Katmanlar arası geçişler, hem fiziksel hem de kavramsal anlamda geçirgenliği ve sürekliliği öncelemektedir.

Program ve Kullanıcı Profilleri

Yapı, üç temel kullanıcı grubunun ihtiyaçları gözetilerek programlanmıştır.

• Araştırmacılar için kapsamlı dijital ve fiziksel kaynaklara erişim sunan açık raf sistemli bir kütüphane,
• Üniversite öğrencileri için farklı disiplinleri bir araya getiren, iş birliğine açık araştırma laboratuvarları ve bireysel çalışma alanları,
• Arşiv görevlileri için koruma, sınıflandırma ve dijitalleştirme işlemlerinin yürütüldüğü teknik birimler.

Bu birimler, adeta Beyazıt Meydanı’ndan yükselen üç farklı kütle gibi, taş kaplamalı bir bazanın üzerine yerleştirilmiştir. 53.00 kotunda konumlanan baza katmanı, yalnızca yapının taşıyıcısı değil aynı zamanda geçici ve kalıcı sergi alanları, sosyal mekânlar ve çalışma hublarıyla kamusal etkileşimin omurgası olarak tasarlanmıştır.

Mimari Strateji ve Cephe Yaklaşımı

Tasarımda tarihî referanslar çağdaş mimari yaklaşımlarla yeniden yorumlanmıştır. Yangın öncesi İstanbul’un ahşap dokusunu çağrıştıran kırma çatılı ve ahşap kaplamalı üç ana kütle, taş bazanın üzerinden yükselerek silüete uyumlu bir şekilde yerleştirilmiştir. Cephelerde kullanılan ahşap güneş kırıcılar, yalnızca doğal ışığı filtreleyerek iç mekân konforunu artırmakla kalmaz, aynı zamanda tarihsel malzeme diline de göndermede bulunur.

Zemin kotunda kullanılan doğal taş kaplamalı baza, Beyazıt Meydanı’nın mevcut ve önerilen dolaşım ağlarıyla uyumlu şekilde kurgulanmış; meydandan gelen yaya hareketi yapıya akışkan bir biçimde entegre edilmiştir. Bu tasarım, kamusal sürekliliği hem fiziksel hem de kavramsal düzeyde güçlendirmeyi amaçlar.