Katılımcı, Kuşadası Belediyesi Hizmet Binası Mimari Proje Yarışması

Ba Tasarım ve Mimarlık tarafından "Kuşadası Belediyesi Hizmet Binası Mimari Proje Yarışması" için tasarlanan proje önerisi.

Proje Raporu:

1. YER VE KENTSEL KURGU

Kuşadası, kıyı ile iç bölgenin, sürekli kent yaşamı ile mevsimsel turizm hareketinin aynı yerde üst üste geldiği bir Ege kentidir. Kıyı, liman, ticaret, konut dokusu ve geride yükselen topoğrafya gündelik hareketin yönünü belirler. Belediye yapısının kendi parseline kapanan bir kurum binası yerine kent yaşamına doğrudan katılması projenin başlangıç kararlarından biridir.

Yarışma alanı Türkmen Mahallesi 2699 ada 5 parselde, 12.336,78 m² büyüklüğündedir. Söke–Kuşadası–Selçuk Devlet Karayolu ve Otogar Kavşağı yakınındaki alan; Hükümet Konağı için ayrılmış
parsel, Kuşadası Belediyesi hizmet alanı ve diğer resmi kurum alanlarıyla birlikte gelişecek kamu yapıları bölgesinin parçasıdır. Yerleşim bu nedenle bugünkü parsel sınırının ötesinde, ileride
ortaklaşabilecek peyzaj, meydan ve yaya bağlantılarını da gözetir.

Kütle; denizden beri gelen Liman–Taşocağı kentsel ulaşım ana aksının Devlet Karayolu’nu geçerek tepenin zirvesine yöneldiği aksı kucaklayacak şekilde yönelmiştir.

Kütle, denizden başlayıp Liman–Taşocağı aksında gelerek terminal ve gerideki tepe yönüne uzanan kentsel hareketin Devlet Karayolu’nu geçtiği doğrultuyu karşılayacak biçimde yönlenir. Parselin geometrisi, kot farkları, korunacak ağaçlar, viyadük, Garaj Caddesi ve taşıt sistemi bu yerleşimi doğrudan biçimlendirmiştir. Yapı önündeki Belediye Meydanı’nı tanımlarken kuzeydeki ağaç dokusunu ve kamusal açık alanı mümkün olduğunca serbest bırakır; üst katlarda geri çekilerek geride yükselen topoğrafyla uyumlanır.

Garaj Caddesi boyunca uzanan Damlacık Deresi’nin ıslahı, dere kıyısı peyzajı ve kamu yapılarının ortak açık alanları birlikte düşünülmüştür. Belediye binası bu sistem içinde tek başına duran bir nesne yerine, kentsel sosyal yaşam ile kamusal hizmetleri buluşturan bir odak olarak yerini alır.

2. YERLEŞİM VE KAMUSAL ZEMİN

Yapı iki yönden çalışır. Belediye Meydanı’na açılan ana giriş kentin yoğun sosyal yaklaşımını korunan ağaçların da bulunduğu düzenlenmiş peyzajla karşılar. Kuzeyde Garaj Caddesi’ne açılan ikinci ana giriş gelecekte gelişecek kamu yapıları yönündeki hareketi binaya bağlar. Başkanlık, personel ve servis erişimleri bu kamusal akıştan ayrıştırılmıştır.

İki giriş arasında; ana holdeki yatay ve atriumdaki katlar arasında düşey mekansal süreklilik projenin belirleyici mekânsal kararlarından biridir. Kent meydanında başlayan kamusal zemin giriş holü ve atrium boyunca yapının içine girer, kuzeyde yeniden açık alana çıkar. Belediye binası meydanın sonunda duran bir sınır oluşturmaz; ön ve arka kamusal alanlar arasında bir eklem gibi çalışır.

Kuşadası’nın denizcilik kültüründeki kerteriz kavramı bu yerleşimi okumaya yardımcı olan kavramsal referanslardan biridir. Sabit bir noktaya göre yön bulma düşüncesi; yapının kent içindeki konumunda, iki yönlü girişinde, meydanla kurduğu ilişkide ve atrium çevresindeki dolaşımda karşılık bulur. Biçimi belirleyen bağımsız bir tema olarak değil, yönlenme ve ortak referans oluşturma fikrinin yerel karşılığı olarak ele alınmıştır.

Belediye Meydanı yapının ana kamusal yüzüdür. Tören Alanı, Atatürk Heykeli, bayrak direkleri, kuru havuz ve yansıma havuzları aynı geniş zemin içinde günlük kullanım ile kurumsal tören düzenini karşılar. Batıda; Ana Giriş Allesi, Çok Amaçlı Toplanma Alanı, Kuzeyde; Topluluk Bahçesi / Fidanlık, Süs Bitkileri Serası, Bitki Tohum ve Satış Birimi, Açık Oturma ve Bitki Teşhir Alanı, Kış Bahçesi ve Kafe-Kiosk daha gündelik bir açık alan dizisi kurar. Başkanlık Avlusu, Kütüphane Avlusu ve Etkinlik Amfisi farklı kotlarda bina ile açık alan arasında ara mekânlar oluşturur.

3. KÜTLE VE MEKÂNSAL KURGU

İhtiyaç programı tek parça bir blokta toplanmamış; iki çalışma kanadı ve aralarında yükselen saydam atrium çevresinde kademelenen bir kütle düzeni kurulmuştur. Kanatlar meydana doğru açılarak ana giriş önünde belirgin bir karşılama alanı tarif eder. Üst katlardaki geri çekilmeler, teraslar ve konsollar yapının algılanan ölçeğini azaltır; geniş üst örtü ise parçaları tek bir çatı çizgisinde yeniden toplar.

Atrium zemin kattan çatıya kadar devam eden çok katlı bir iç boşluktur. Kat döşemeleri bu boşluğu kesmez; iki kanat üst kotlarda Atrium Köprüleri ile birbirine bağlanır. Atrium Koridorları, köprüler ve düşey dolaşım birlikte çalışarak büyük program içinde yön bulmayı kolaylaştırır. İç dolaşımın katlar arasında ve dışarıdan okunabilmesi, kamusal temsilin gündelik hareketini görünür kılan bilinçli bir karardır.

Topografyanın açıldığı -1 kotu yapının ikinci kamusal-sosyal düzlemini oluşturur. Etkinlik Amfisi ve Kütüphane Avlusu kot farkını bir istinat sınırına dönüştürmeden alt kota bağlar. Kütüphane, çok amaçlı salon, fuaye ve ticari birimler bu açık alanlarla doğrudan ilişkilidir; belediye mesaisi dışında kontrollü ve bağımsız kullanılabilecek bir sosyal-kültürel zon oluşturur. Çok amaçlı salonun serbest kullanımını korumak üzere tavan döşemesinde kolonsuz geniş açıklık esas alınmıştır.

4. PROGRAM VE DOLAŞIM

Kesin ihtiyaç programı vatandaşla temas düzeyi, kullanıcı yoğunluğu, birimler arası iş akışı ve kontrollü erişim gereksinimine göre katlara dağıtılmıştır. Sık kullanılan hizmet birimleri zemin ve alt katlarda, çalışma birimleri orta katlarda, yönetim ve temsil işlevleri üst katta yer alır. Rezerv müdürlük alanları gelecekteki organizasyon değişiklikleri için kapasite bırakır.

Zemin katta Zabıta, Fen İşleri, Mali Hizmetler ve Veteriner İşleri müdürlükleri ile Güvercin Masa, bekleme ve tahsilat birimleri ana kamusal dolaşıma bağlanır. 1. katta İmar ve Şehircilik, Yapı Kontrol, Afet İşleri, Sosyal Yardım İşleri ve rezerv müdürlükler; 2. katta Emlak ve İstimlak, Destek Hizmetleri ve ilişkili birimler; 3. katta Kültür ve Sosyal İşler, Temizlik İşleri, İklim Değişikliği ve Sıfır Atık, Basın Yayın ve Halkla İlişkiler, Muhtarlık İşleri, Yazı İşleri ve rezerv müdürlükler bulunur. 4. kat Başkanlık, Özel Kalem, başkan yardımcıları, danışmanlık ve Hukuk İşleri için daha kontrollü bir yönetim katı olarak düzenlenmiştir.

Ofis katları yaklaşık 8 x 8 m taşıyıcı modül çevresinde kurulmuştur. Açık ve kapalı çalışma alanları, toplantı odaları, arşiv ve ortak servisler aynı düzen içinde farklı müdürlük büyüklüklerine uyarlanabilir. Ana ziyaretçi hareketi iki kamusal girişten atriumda birleşir; Güvercin Masa, bekleme alanları ve düşey çekirdekler girişten kolay algılanır. Başkanlık, personel ve servis dolaşımı ziyaretçi akışından ayrıdır.

5. OTOPARK VE SERVİS

-1. bodrum katta sosyal-kültürel programla birlikte 17 araçlık Başkanlık Otoparkı yer alır. -2. ve -3. bodrum katların her biri 107 standart araç + 5 erişilebilir araç ve 8 motosiklet kapasitelidir. Buna göre kapalı otopark toplamı 241 otomobil/erişilebilir araç ve 16 motosiklettir. İki otopark rampası taşıt hareketini Belediye Meydanı ve ana yaya akışından ayırır; bodrum katlardan düşey çekirdeklere doğrudan erişim sağlanır.

Teknik hacimler ve servis alanları bodrum katlarda ana kullanıcı dolaşımını kesmeden çözülmüştür. Alt kattaki kültürel ve sosyal programın idari katlardan kontrollü biçimde ayrılabilmesi, yapının tamamını açık tutmadan akşam ve hafta sonu kullanımına imkân verir. Ana girişler, açık alan bağlantıları, otopark ve düşey dolaşım boyunca erişilebilir güzergâh süreklidir.

6. CEPHE, İKLİM VE MALZEME

Cephe, kütleden bağımsız bir kaplama düzeni olarak ele alınmamıştır. Çalışma modülü, yönlenme, güneş kontrolü ve iç kullanım cephe ritmini birlikte belirler. Atrium ve girişlerde şeffaflık artar; çalışma alanlarında cam yüzeyler, honlu doğal traverten cephe kaplaması ve eloksallı alüminyum düşey güneş kırıcı profiller birlikte çalışır.

Kuşadası’nın güçlü güneşi ve sıcak yaz koşulları nedeniyle derin saçak, konsollar, geri çekilen cam yüzeyler ve güneş kırıcılar mimari kurgunun parçasıdır. Düşey güneş kırıcıların yoğunluğu yönlere göre değişir. Zemin katta daha geçirgen ve gölgeli bir kamusal yüz, çalışma katlarında ise ofis düzenini ifade eden daha kontrollü bir cephe karakteri kurulmuştur.

Malzeme paleti sınırlı tutulmuştur. Masif cephe yüzeylerinde açık bej renkli honlu doğal traverten cephe kaplaması; güneş kontrol elemanlarında bronz renkli eloksallı alüminyum düşey güneş kırıcı profil; yoğun kullanılan dış mekân zeminlerinde krem renkli, kumlanmış yüzeyli granit doğal taş döşeme öngörülmüştür. Cam yüzeylerde yüksek performanslı doğrama ve cephe sistemleri kullanılır. Malzeme seçiminde Kuşadası’nın iklimi, yoğun kamusal kullanım, bakım ve parça bazında yenilenebilme dikkate alınmıştır.

7. YAPIM, EKONOMİ VE ESNEKLİK

Mimari planlama düzenli bir taşıyıcı aksla birlikte geliştirilmiştir. Yaklaşık 8 x 8 m modül, ofis katları ile bodrum otoparkının ortak geometrisini kurar. Betonarme ana sistem içinde atrium köprüleri, büyük açıklıklar ve belirgin konsollar gereken yerlerde çelik veya kompozit elemanlarla tamamlanabilecek şekilde ele alınmıştır. Taşıyıcı sisteme ilişkin esaslar statik raporda açıklanmıştır.

Düzenli aks, tekrarlanabilir cephe modülleri, çekirdeklerin ve ıslak hacimlerin belirli zonlarda toplanması yapım ve tesisat koordinasyonunu sadeleştirir. Müdürlük sınırlarının hafif bölücülerle değişebilmesi, yükseltilmiş döşeme sisteminin imkan verdiği tesisat esnekliği, rezerv alanların bulunması ve çalışma katlarının aynı temel modül üzerinden kurulması belediye organizasyonunun zaman içinde değişmesine imkân verir.

Yapı ekonomisi ilk yatırım bedeli kadar işletme ve bakım üzerinden de ele alınmıştır. Pasif güneş kontrolü, gün ışığından yararlanma, dayanıklı dış yüzeyler ve sınırlı malzeme paleti uzun dönem bakım yükünü azaltmaya yöneliktir. -1 kattaki sosyal-kültürel programın bağımsız işletilebilmesi de mesai dışı kullanımda bütün yapının açık tutulmasını gerektirmez.

8. SONUÇ

Proje, belediye hizmetlerini okunaklı bir çalışma düzeninde toplarken kentin kamusal hareketini yapının dışında bırakmayan bir yerleşim önerir. Belediye Meydanı’ndan başlayan zemin atriumdan geçerek kuzeydeki açık alana ve gelecekteki kamu yapıları bölgesine bağlanır; -1 kotunda Etkinlik Amfisi, Kütüphane Avlusu, kütüphane ve çok amaçlı salonla ikinci bir kamusal-sosyal katman kazanır.

İki kanadın meydana açılması, çok katlı şeffaf atrium, kademelenen teraslar ve geniş üst örtü bu kentsel ve programatik düzenin kütlesel karşılığıdır. Kerteriz konsepti yerel yönetim binasına göre yönlenme ve ortak referans oluşturma düşüncesini tarif eden yerel bir bağ oluşturur.