HEM MEKÂN: Pandemi Sonrası Mekân Kavrayışına Yeni Bir Yorum

Merve Yumuk ve M. Taylan Tosun tarafından tasarlanan HEM MEKÂN, Uluslararası Mimarlık Bienali Antalya (IABA) kapsamında sergilendi.

Pandemi sonrası dönemde iç-dış, özel-kamusal, sınır-sınır ötesi gibi mekânsal ayrımların giderek belirsizleşmesinden ilham alan HEM MEKÂN, mimarlıkta “aradalık” fikrini hem fiziksel hem de sosyal bir deneyim olarak yeniden yorumlayan yenilikçi bir yapı olarak ortaya çıktı. Antalya Pil Fabrikası’nda sergilenen proje; geçiş, dinlenme, sosyalleşme ve barınma gibi farklı mekânsal hâller arasında akışkan bir geçiş kurarak kullanıcıyı mekânın bizzat üreticisi hâline getiriyor.

Arada Olmanın Mimarlığı

HEM MEKÂN, ne tamamen bir geçiş, ne de tam olarak bir oturma birimi; ne bütünüyle kapalı, ne de tamamen açık. Bu bilinçli “kararsızlık” hâli, yapının kimliğini ve varoluş biçimini oluşturuyor.

Yarı geçirgen ve yansıtıcı özel kesim krom mesh paneller ile üretilen strüktür; içeriden dışarıyı gösterirken, dışarıdan çevreyi yansıtarak mekânı aynı anda hem görünür hem görünmez kılıyor. Bu çift yönlü deneyim, yapının temelindeki “arada olma” hâlini güçlendiriyor.

Modüllerin tekerlekli ray sistemi üzerinde kayarak hareket etmesi, yapının formunu kullanıcı etkileşimine göre dönüştürüyor. Bir anlığına bir geçit, bir sonrakinde oturma yüzeyi, bazen açık bir çerçeve, bazen de tanımlı bir hacim… HEM MEKÂN, izlenen değil, birlikte yaşanan bir yapıya dönüşüyor.

Geçişten Mekâna Uzanan Dönüşüm

HEM MEKÂN, mimarlığın tanımlayıcı çizgilerini tersyüz ederek kullanıcıyı “arada” kalmaya davet ediyor. Basit bir yüzey olarak başlayan deneyim, kullanıcının müdahalesiyle farklı mekânsal senaryolara evriliyor:

Geçiş – İki mekân arasında bir eşik.
Dinlence – Katlanan yüzeylerle oluşan oturma birimleri.
Sosyalleşme – Açılan paneller ile diyaloğu teşvik eden alan.
Mekân – Tüm yüzeylerin kapanmasıyla oluşan geçici bir hacim.

Her bir konfigürasyon, yeni bir mekânsal hikâye yazıyor.

Teknik Yapı ve Malzeme

Yapının ana taşıyıcısı, özel kesim krom mesh panellerden oluşuyor. Krom yüzeyin seçilmesinin sebebi, hem dayanıklılığı hem de sağladığı yansıma etkisiyle mekâna görsel bir katman eklemesi.

2,4 x 2,4 x 2,4 m boyutlarında, beş cepheden tamamen açılabilen tasarım, iç-dış ilişkisini maksimum geçirgenlikle kuruyor.

Özel olarak geliştirilen ray sistemi ise yapının kayarak şekil değiştirmesine mümkün kılıyor ve farklı mekânsal konfigürasyonların önünü açıyor.

Kültür, Mekân ve Olanak

Cengiz Bektaş’ın “Kişinin ortamını olanaklandırmak için savaşımı onun kültürüdür; kültür yaşamı olanaklandırmaktır,” (Bektaş, Her Şey Bir İnsanı Sevmekle Başlar, 2011) sözünü çıkış noktası alan HEM MEKÂN, bulunduğu bağlamı olanaklandıran bir mimari öneri olarak kurgulandı.

Bu yapı,
hem bir geçiş,
hem bir dinlence,
hem bir sosyalleşme alanı,
hem bir boşluk,
hem bir çerçeve,
hem de mekân…
HEM MEKÂN