Finalist, Bursa İklim Değişikliğine Uyum Temalı Fikir Yarışması

Deniz Çıray ve Türkay Korkusuz'un "Bursa İklim Değişikliğine Uyum Temalı Fikir Yarışması" için tasarladığı proje, finalist projeler arasında yer aldı.

Proje Raporu:

Nefes Adası

Kentler, hızlı nüfus artışı ve yoğun sanayileşmeyle birlikte iklim değişikliğinin en görünür etkilerini yaşayan mekânlar haline gelmiştir. Bursa özelinde yaz aylarında 40°C’yi bulan sıcaklıklar, artan hava kirliliği ve kamusal alanlardaki gölge ve yeşil doku eksikliği, kent yaşamını özellikle yaşlılar, çocuklar, hamileler ve kronik hastalar gibi hassas gruplar için giderek daha zor bir hale getirmektedir. Meydanlar, durak çevreleri ve yaya bekleme alanları gibi günlük yaşamın yoğun geçtiği kamusal mekânlar, sert zeminleri ve gölgesiz yapısıyla adeta “nefes alamayan” alanlara dönüşmüştür. Nefes Adası, tam da bu ihtiyaçtan yola çıkarak geliştirilmiş; taşınabilir, enerji bağımsız ve altyapı gerektirmeyen bir mikro-iklim müdahalesidir.

Kavram ve Yaklaşım

Proje, iklimlendirmeyi yalnızca teknik bir mesele olarak değil, insan ile kent, doğa ile teknoloji arasında yeniden kurulması gereken bir ilişki olarak ele alır. Tarih boyunca insanlar gölgede dinlenmeyi, suyla serinlemeyi ve kamusal alanda karşılaşmayı doğal bir hak olarak görmüştür; ancak çağdaş kent, bu temel ihtiyacı göz ardı ederek kullanıcılarını betonun içinde yalnızlaştırmıştır.

Nefes Adası, geleneksel iklimlendirme ilkelerini günümüzün kent belleğiyle birleştirerek, kentin unutulmuş, atıl veya işlevsiz kalmış boşluklarına geçici ama anlamlı bir sosyal yüzey kazandırmayı amaçlar. Böylece proje, yalnızca sıcaklığı değil, kamusal hayattaki kopukluğu da soğutmayı hedefleyen küçük ama güçlü bir mimari jest olarak tanımlanabilir.

Nasıl Çalışır

Nefes Adası, güneş panelleriyle kendi enerjisini üreten, tamamen enerji bağımsız bir sistemdir. Üstteki güneş panellerinin hemen altında yer alan çok katmanlı filtreleme dizisi; ön filtre, HEPA filtre, karbon filtre, fotokatalitik filtre ve elektrostatik filtreden oluşur. Bu katmanlar birlikte çalışarak çevredeki sıcak ve kirli havayı emer, filtreler ve soğuk-temiz hava olarak kullanıcıların bulunduğu oturma alanlarına geri verir. Ünitenin alt kısmında yer alan su deposu, yağmur suyunu toplayarak sisleme yoluyla ek bir serinletme etkisi sağlar; DC fan motorları ve pil destekli elektrik sistemi ise tüm bu döngüyü akıllı sensörler aracılığıyla otomatik olarak yönetir. Modül aynı zamanda dijital bir ekran üzerinden sıcaklık ve hava kalitesi gibi çevresel verileri halka açık şekilde paylaşarak, kullanıcıda çevresel farkındalık yaratmayı da hedefler.

Mekânsal Kurgu ve Kullanıcı Deneyimi

Modüler ve katlanabilir yapısı sayesinde Nefes Adası, meydanlardan durak çevrelerine, geçici etkinlik alanlarından park köşelerine kadar her türlü kent boşluğuna uyum sağlayabilir. Ana kule etrafında konumlanan gölgelik elemanlar ve oturma birimleri, hem bireysel dinlenme hem de sosyal etkileşim için alan tanır. Tasarımda hayvan dostu detaylara da yer verilmiş, böylece modülün yalnızca insanlar için değil, kentteki tüm canlılar için güvenli bir mikro-habitat oluşturması amaçlanmıştır. Sonuç olarak ortaya, tek başına oturan bir yaşlı, oyun oynayan çocuklar, bebek arabasıyla yürüyen bir aile ya da sokak hayvanlarının bir arada var olabildiği, düşük yoğunluklu ama etkili bir kamusal sahne çıkar.

Yapısal ve Teknik Kurgu

Sistem, fiber cam katkılı beton temel üzerine oturan çelik strüktür sistemiyle taşınır. Bu strüktürün üzerine sırasıyla mekanik sistemler yerleştirilir, kompozit kabuk giydirilir, gölgelik elemanlar monte edilir ve son olarak modül kontrolleri devreye alınır. Bu birleşim sırası, ünitenin hem sahada hızlı kurulabilmesini hem de ihtiyaç halinde sökülüp başka bir noktaya taşınabilmesini mümkün kılar. Uygulama süreci; tasarım ve prototip üretimi, gerekli malzeme ve ekipmanların temini, modül parçalarının yerel atölyelerde üretimi ve montajı, pilot bölgede yerleştirme ile sistem kurulumu ve son olarak sistem testleri, veri takibi ve kullanıcı etkileşiminin sağlanması adımlarından oluşur.

Uygulanabilirlik ve Ölçeklenebilirlik

Nefes Adası’nın maliyet yapısı, uygulanabilirlik ve sürdürülebilirlik göz önünde bulundurularak beş ana kalemde planlanmıştır: yapısal sistem, hava temizleme sistemi, enerji sistemi, su toplama sistemi ile üretim, montaj ve lojistik. Yerli üretim altyapısıyla kısa sürede üretilebilen ve sahada kolayca kurulabilen sistem, düşük maliyeti, modüler tasarımı ve farklı kent alanlarına uyarlanabilirliği sayesinde tek bir uygulamayla sınırlı kalmayıp, kentin farklı noktalarına ölçeklenerek yaygınlaştırılabilecek bir prototip niteliği taşımaktadır. Bu yönüyle Nefes Adası, yalnızca

Bursa için değil, benzer iklim baskıları yaşayan diğer kentler için de uygulanabilir bir model sunmaktadır.