Denso Hall Rahguzar Projesi

Her yıl muson mevsimiyle birlikte sel baskınları ve ısı adalarının yaşamı durma noktasına getirdiği Pakistan’ın Karaçi kentinde, Denso Hall Rahguzar Projesi, mimar Yasmeen Lari ve Heritage Foundation of Pakistan tarafından hayata geçirildi.

Tarihî binalarla çevrili Karaçi kenti, düşük karbonlu malzemelerle dönüştürülerek sel dirençli, iklim duyarlı ve kültürel mirasa dayalı bir ekolojik kentsel alana dönüştürüldü. Projenin başarısı, kentte başka benzer girişimlere de öncülük etti.

Bir zamanlar dükkanların üzerindeki konutlar olarak kullanılan yapıların ofis ve depo işlevine dönüşmesi, yoğun kirlilikten kaçan ailelerin bu bölgeyi terk etmesine neden olmuştu. Ayrıca, zamanla oluşan elektrik kabloları yığını, yapıların zarif cephelerini görünmez hale getirmişti. Bu alan, kamusal yaşamı destekleyen bir Rahguzar (yaya yolu) olarak yeniden canlandırıldı.

Beton yerine düşük karbonlu yapı malzemeleri tercih edilmiş: Kabloları gizlemek için yeraltına döşenen kanalların üzeri tuğla duvarlar ve bambu kaplamalarla örtülmüş; zemin kaplamasında ise el yapımı gözenekli terakota taşlar kullanılmış. Bu taşlar, yağmur suyunu emerek hem yüzeyde su birikmesini engelliyor hem de taşlar arasında yer alan akifer kuyularına yönlendirilen suyla sokak boyunca dikilen dört yoğun “mikro ormanı” suluyor. Bu bitkisel şeritler, havayı soğutuyor, temizliyor ve biyoçeşitliliği artırıyor.

Taş döşemeler, Karaçi’nin tarihî yapılarının betimlendiği özel karolarla bezenmiş dairesel desenlerde yerleştirilmiş. Aynı zamanda bu taşların üretiminde kullanılan terakota, zanaatın yeniden canlandırılmasıyla kırsal bölgelerde istihdam sağlamış. Özellikle dilencilik yapan kadınlar için uzun vadeli iş olanakları yaratarak kırsaldan kente göçün etkilerini azaltmış.

Denso Hall Rahguzar Projesi, sadece sel ve ısı dalgalarına karşı dayanıklı bir kamusal alan yaratmakla kalmıyor; aynı zamanda zanaatla sürdürülebilirliği, kentle kırsalın bağını ve kültürel mirasla ekolojik restorasyonu bir araya getirerek örnek teşkil eden bütüncül bir müdahale sunuyor.

Rami Kütüphanesi, Ağa Han Mimarlık Ödülü 2025 Kısa Listesinde