İstanbul’un Art Deco Mirası Brüksel’de

“Bridging Art Deco: A Hidden Heritage from Istanbul to Brussels” Sergisi 19 Eylül - 3 Ekim tarihleri arasında Brüksel’de ziyaretçilerle buluşuyor. VitrA Türkiye ve Arkitera’nın işbirliği ile geliştirilen Çizgilerle Modern Türkiye Mimarlığı serisinin iki videosu da sergide ziyaretçilerle buluşacak: Yüzen Köşk’ün Anahtarı ve Opera’nın Hayaleti.

Art Deco akımının, 1925 yılında Paris’te düzenlenen Exposition Internationale des Art Décoratifs et Industriels Modernes sergisi ile başlayan yolculuğunun 100. yılı Avrupa’nın birçok şehrinde kutlanıyor. Brüksel Başkent Bölgesi, bu seneyi Art Deco Year 2025 olarak belirleyerek yıl boyunca çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapıyor.

“Bridging Art Deco: A Hidden Heritage from Istanbul to Brussels” (Buluşturan Art Deco: İstanbul Saklı Mirası ile Brüksel’de) sergisi, Art Deco’nun 100. yılını kutlamak ve Avrupa ile Türkiye arasındaki ortak kültürel mirası görünür kılmak amacıyla yola çıktı. Türkiye’nin 100 yıl önce Paris’te gerçekleşen Exposition Internationale des Art Décoratifs et Industriels Modernes sergisine dahil olmuş olması da serginin amaçladığı kültürel köprünün temellerinin çok öncelere dayandığını gösteriyor. Sergi aynı zamanda Brüksel’de her yıl düzenlenen ve bu sene de 20-21 Eylül tarihlerinde Art Deco, Roaring Twenties, Crash Years temasıyla gerçekleştirilecek olan Heritage Days 2025 programının da parçası oldu. İki hafta boyunca devam edecek sergi Brüksel halkına ve uluslararası ziyaretçilere kapılarını açacak. Ziyaretçiler, hem İstanbul’un Art Deco mirasını keşfetme fırsatı bulacak hem de Brüksel’in zengin Art Deco mirası ile bağlantılar kurabilecek.

Sergi, Brüksel merkezli Beinsitu Sustainability Institute girişimiyle, Beinsitu, DOCOMOMO_Türkiye Ulusal Çalışma Grubu ve Yıldız Teknik Üniversitesi ortaklığında ve Avrupa Birliği Nezdinde Türkiye Daimi Temsilciliği, Türkiye Cumhuriyeti Brüksel Büyükelçiliği ve Kurukahveci Mehmet Efendi’nin destekleriyle hayata geçirildi.

İstanbul’dan Avrupa’nın Merkezi Brüksel’e Kültürel Bir Köprü

“Bridging Art Deco: A Hidden Heritage from Istanbul to Brussels” sergisi, İstanbul’un Art Deco mirasını bu küresel akımın benzersiz bir yorumu olarak öne çıkarıyor. Bu akımın İstanbul’a yansıması; yerel kültür, modernleşme, sanayileşme ve Avrupa kimliği arayışının ara kesitinde gerçekleşmiştir. Sergi, Brüksel ve İstanbul arasında kültürel bir köprü kurarak Art Deco’yu dinamik, küresel bağlantıları olan bir akım olarak gösteriyor ve izleyicileri farklı coğrafyalardaki yansımalarını keşfetmeye davet ediyor.

Sergi iki bölümden oluşuyor: İlk bölüm İstanbul’daki çeşitli Art Deco binalara odaklanırken, ikinci bölüm Taksim’de yer alan Talimhane semtini bir Art Deco mahallesi olarak yeniden görünür kılıyor. Sergiye zemin oluşturan çalışmalar, mimarlık ve ilgili alanlardan katılan akademisyenler, mezunlar ve öğrencilerden oluşan geniş bir kadroyla gerçekleştirildi. Bu kapsamda düzenlenen docomomo_Türkiye Sahada: Modern Miras Çalıştayı I ve Yıldız Teknik Üniversitesi’nin araştırma staj programı aracılığıyla İstanbul’un saklı Art Deco mirası incelendi, belgelendi ve yeniden yorumlandı.

Sergi, docomomo_Türkiye arşivleri de dahil olmak üzere çeşitli arşivlerden elde edilen kapsamlı araştırmalara dayanmaktadır. Ulusal Çalışma Grubu ekibi ve çalıştay katılımcıları, akademik yayınlar, tezler, haritalar, kurumsal arşivler, çevrimiçi kaynaklar, saha çalışmaları, fotoğraf çekimleri ve bireysel araştırmacıların katkılarıyla bu çalışmayı genişletmiştir. Sanat, mimari ve tasarım tarihinin izini süren sergi, İstanbul ve Türkiye’deki Art Deco’nun zenginliğini ve çeşitliliğini göstermektedir. Serginin grafik tasarımında da kollektif çalışma anlayışı devam ettirilmiş; arşiv ve çalıştay materyalleri bir araya getirilerek, semboller ve çizimler aracılığıyla yerel örnekler yeniden yorumlanarak zenginleştirilmiştir. Bu araştırma, sadece bir sergi içeriği oluşturmanın ötesinde Art Deco veritabanının geliştirilmesine katkı sunması açısından da değerlidir.

Sergide, Art Deco apartman örneklerinden Talimhane semtine, kurumsal marka örneklerinden ikonik yapılara, iç mekan uygulamalarından sanat yapıtlarına uzanan geniş bir seçki sunuluyor. Sergi de 30 poster çalışmasıyla yansıtılan art deco mirasına, maketler, deneysel art deco motif çalışmaları ve videolar eşlik ediyor. Çalıştay ve Talimhane videolarının yanısıra sergi kapsamında Cumhuriyet’in 100. yılı için VitrA Türkiye ve Arkitera’nın işbirliği ile geliştirilen Çizgilerle Modern Türkiye Mimarlığı serisinin iki videosu da ziyaretçilerle buluşacak: Yüzen Köşk’ün Anahtarı ve Opera’nın Hayaleti.

Sergi sponsorları arasında yer alan Kurukahveci Mehmet Efendi, 1930’lardan bugüne Art Deco mirasının önemli temsilcilerinden biri olarak sergide yer alıyor. Ayrıca, ziyaretçiler, 20 Eylül Cumartesi ve 21 Eylül Pazar günü Avrupa Miras Günleri kapsamında sergiyi gezerken Kurukahveci Mehmet Efendi kahvesi eşliğinde bütüncül bir deneyim yaşayacak.

Yer: Avrupa Birliği Nezdinde Türkiye Daimi Temsilciliği, Avenue des Arts 36, Brüksel
Tarih: 19 Eylül – 3 Ekim 2025
Avrupa Miras Günleri: 20–21 Eylül 2025
Giriş ücretsizdir.

Düzenleyen Kurumlar Hakkında

2023’te Brüksel’de kurulan BEINSITU Sustainability Institute, sürdürülebilirlik, kültürel miras, kent, mimarlık, tasarım, sanat ve zanaat alanlarında; yerel topluluklarla ilişkili, katılımı ve kolektif çalışmaları önceleyen projeler ve etkinlikler yürütür. İsminin çıkış noktası be-in-situ ifadesindeki gibi, alanda ve yerde olmayı; yerel bilginin görünürlüğünü ve toplulukların güçlenmesini hedefler. Belçika–Türkiye ortaklığı ve ötesinde atölyeler, araştırmalar, yayınlar ve sergiler geliştirir. Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile UNESCO’nun kültürel miras prensiplerini temel alır.

docomomo_Türkiye Ulusal Çalışma Grubu, kurulduğu 2002 yılından günümüze modern mimarlık mirasının korunması konusunda çalışmaktadır. İlki, 2004 yılında yapılan ve yoğun bir katılımla süreklilik kazanan Poster Sunuşları’nın yanı sıra, 2020 yılından başlayarak her yıl düzenlediği Açık Kapı, Bilanço ve Modern Miras Gündemi etkinlik dizileri ile modern mimarlık mirasına ilişkin farkındalığın geniş çevrelere iletilmesi konusunda önemli adımlar atılmış, modern miras konusundaki bilimsel çalışmalar öngörüldüğü gibi çoğalmıştır. 2006 yılında Docomomo International I. Uluslararası Çalıştayını düzenleyen docomomo_Türkiye bu deneyimi yurtiçinde yaygınlaştırmayı hedeflemektedir.

1942 yılından itibaren Türkiye’nin öncü kurumlarından biri olarak mimarlık eğitimini sürdüren Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nin Mimarlık, Şehir ve Bölge Planlama ve Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümlerinin mesleki yetkinlikleri çerçevesinde disiplinler arası ve kurumlar arası (üniversiteler, fakülteler, araştırma merkezleri, kamu kurumları, STK’lar, sektör kuruluşları) işbirliğinin kurulması ve yaygınlaştırılmasına büyük önem vermektedir.