AGÜ Mimarlık Öğrencilerinden Müze Mekânını Sorgulayan Sergi: “Görsel Sözlük”

Abdullah Gül Üniversitesi Mimarlık Bölümü öğrencilerinin “Visual Culture” dersi kapsamında ürettiği “Görsel Sözlük: Görme Biçimleri Sergisi”, Kayseri’deki Cumhurbaşkanlığı Abdullah Gül Müzesi’nde ziyarete açıldı.

Koordinatörlüğünü Öğr. Gör. Dr. Nihan Muş Özmen’in, küratörlüğünü ise öğrenci Hale Tat’ın yaptığı “Görsel Sözlük: Görme Biçimleri Sergisi (Visual Dictionary: An Exhibition of Ways of Seeing)”, geleneksel mimari temsil biçimlerini yapıbozuma uğratarak müzeyi tarafsız bir mekân olarak değil, “bakışı inşa eden” kurumsal bir aygıt olarak yeniden okumaya davet ediyor.

Mekânın Hafızası ve Kuruma Sızan “Parazit” Müdahaleler

Sergi, erken Cumhuriyet döneminin önemli endüstriyel miraslarından Eski Sümerbank Bez Fabrikası’nın Elektrik Santrali’nde, bugünkü adıyla Cumhurbaşkanlığı Abdullah Gül Müzesi’nin güncel sergi salonunda yer alıyor. Küratöryel kurgu, eserleri nötr bir “beyaz küp” içerisine yerleştirmeyi reddederek, doğrudan bizzat analiz ettikleri ve yapıbozuma uğrattıkları kurumun kendi fiziksel sınırları içinde izleyiciyle buluşturuyor. Eserler, bulundukları salonun mevcut sirkülasyon eşiklerine ve aydınlatma spotlarına kritik birer müdahale olarak konumlanarak olağan sergiyi adımlama ritmini kırıyor. Öğrencilerin kendi oluşturdukları alternatif ve eleştirel sistemler, verili kurumsal yapıya sızan “parazit” müdahalelere dönüşüyor.

Mimari Temsili ve Bakışı Yeniden Düşünmek

Görsel kültür kuramcıları Mieke Bal, W.J.T. Mitchell ve John Berger’in tartışmalarından beslenen araştırma süreci, mimarlık eğitimindeki tarafsız ve “şeffaf görme” mitini sarsmayı amaçlıyor. Mimari çizimin ve temsilin salt bir dokümantasyon aracı değil, aynı zamanda ideolojik ve hegemonik bir sistem olduğunu vurgulayan sergi, izleyiciye estetik bir son ürün sunmak yerine açık uçlu sistemler vadediyor. İşler, izleyiciye mekânı deneyimlerken şu kritik soruyu yöneltiyor: “Sen bu mekâna nereden bakıyorsun ve o bakış sana kim tarafından, nasıl verildi?”.

Üç Farklı Tipolojide “Görsel Sözlük”ler

Sergide, mimarlık sergilerinin alışılageldik paftaları veya maketleri yerine, öğrencilerin müzeyle kurdukları öznel bağın maddesel ilanı olan üç farklı “Görsel Sözlük” tipolojisi öne çıkıyor:

• Kitap-Nesneler (Book-Objects): Sayfaların çevrilmesiyle oluşan zamansal ritim ve keskin kadrajlarla, mimari temsilin tarafsız bir belgeleme değil, seçici bir inşa süreci olduğunu gösteren işler.
• Mekânsal ve Heykelsi Sözlükler: Müzenin beton, cam ve sıva gibi mevcut dokusunu ödünç alarak, görme eylemini mesafeli bir gözlemden çıkarıp haptik (bedensel) bir etkileşime dönüştüren heykelsi yerleştirmeler.
• Hibrit Montajlar: Dijital platformlarda başlayan kolektif üretim sürecinin; fiziksel tül katmanlar, malzeme fragmanları ve analitik çizgilerle birleştiği, müzenin çelişen katmanlarını ifşa eden melez üretimler.

Mimarlığın yalnızca mekân değil, aynı zamanda bir “bakış inşa etme” pratiği olduğunu savunan sergi, 31 Mayıs 2026 tarihine kadar Cumhurbaşkanlığı Abdullah Gül Müzesi’nde ziyaret edilebilir.