Gaziantep Buluşmaları – 2: “Ekonomik Güç kentler için nitelik üretir mi?”

TMMOB Mimarlar Odası Gaziantep Şubesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen "Gaziantep Buluşmaları - 2: 'Ekonomik Güç Kentler İçin Nitelik Üretir mi?'" başlıklı etkinlik; 04 Şubat 2026, Çarşamba günü saat 12:00’de Şehitkamil Kültür ve Kongre Merkezi’nde gerçekleşecek. TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Murat SÖNMEZ tarafından kaleme alınan etkinlik çerçeve metni, kentsel geleceğimizi tartışmaya açıyor:

Türkiye Cumhuriyeti, ikinci yüzyılına adım atırken kentleşme pratiklerinde biriken yapısal krizlerle köklü bir hesaplaşma sürecindedir. Küresel neoliberal ekonomi politikalarının kentsel mekânı rantsal bir birikim ve ekonomik güç enstrümanı olarak konumlandırması, mekânsal üretim pratiklerini sorunun ana odağı haline getirmiştir. Bugün hem küresel ölçekte hem de ülkemizde birçok kentin ortak çıkmazı; kentsel üretimin insan odaklı bir yaşam çevresi inşa etmekten ziyade, niceliksel bir ekonomik büyüme parametresine indirgenmiş olmasıdır. Türkiye’nin sahip olduğu yüksek sanayileşme potansiyeli ve mali güce rağmen kentsel üretim; kamu yararını, kentsel estetiği, yaşam kalitesini ve mekânsal adaleti önceleyen bütüncül bir vizyon geliştirmekte yetersiz kalmıştır. Özellikle 6 Şubat depremlerinin trajik bir biçimde tescil ettiği bu tablo, mevcut kentsel ve mimari üretim modellerinin sürdürülemezliğini ve topyekûn bir paradigma değişiminin kaçınılmazlığını ortaya koymaktadır.

Bu değişim ihtiyacı, yalnızca teknik bir iyileştirme ya da mevzuat düzenlemesi talebi değil; kentin “Kim için” ve “Nasıl” üretildiğine dair ontolojik bir sorgulama olarak tanımlanabilir. Mekânın kullanım değerinden koparılarak değişim değerine indirgenmesi; toplumsal hafızayı, kültürel sürekliliği ve ekolojik dengeyi kapsayan çok boyutlu doğasını aşındırmaktadır. Zira bir kentin niteliği, sadece yapıların fiziksel ömrüyle değil; o kenti var eden toplumsal, kültürel ve doğal ekosistemin bütünlüğüyle ölçüldüğü sorgulanmalıdır. Bu bağlamda “Nitelikli Kent”; binaların mukavemetinden öte, toplumun kente aidiyet duymasını sağlayan hafıza katmanlarının korunup geliştirilmesi, ekolojik döngülerin kentsel üretimle uyumlanması ve teknolojik dönüşümlerin gündelik hayatla doğru biçimde eklemlenmesiyle mümkün olacaktır. Dolayısıyla kenti sermaye birikiminin anonim bir nesnesi değil; kullanıcı ihtiyaçlarını, tarihsel derinliği ve doğanın haklarını merkeze alan kolektif bir yaşam öznesi olarak yeniden kurgulamak, kentsel nitelik tartışmalarının nirengi noktasını oluşturacaktır.

Kentlere yönelik ulusal ölçekli bu tartışmanın hemen her kentte bir karşılığı bulunabilir. Gaziantep özelinde bakıldığında; sanayi ve ticaret gücüyle bölgenin lokomotifi olan bu kentte, ekonomik güç ile kentsel nitelik arasındaki korelasyonun yeniden okunması kritik bir öneme sahiptir. Ekonomik kazanımlar ile mekânsal kalite arasındaki makasın nasıl kapatılabileceği ve kentin mevcut potansiyelinin nitelikli bir kentsel yaşama nasıl tahvil edilebileceği soruları, ulusal ölçekteki tartışmalara da yön verecektir. Temel mesele; ekonomi, siyaset, kamusallık ve mekânı üreten aktörlerin oluşturduğu çoklu yapıda nitelikli mekânlara “Neden ulaşılamadığı?” ve “Nasıl ulaşılabileceği” ekseninde kurgulanmalıdır.

“Gaziantep Buluşmaları”, kentsel ve mimari mekânı doğuran etkenleri sorgulamak amacıyla hayata geçirilmiştir. Bu platformda üretilecek bakış açılarının; krizlere karşı dirençli, kamusallığı merkezine alan yeni bir düşünce ortamının inşasına imkan tanıması hedeflenmektedir. Bu buluşmalar, mevcut mekanizmaların salt eleştirisinden öteye geçerek; Cumhuriyet’imizin yeni yüzyılında daha adil, dirençli ve çok boyutlu bir kentsel geleceğin kuramsal ve pratik imkânlarını aramayı taahhüt etmektedir.

TMMOB Mimarlar Odası Gaziantep Şubesi’nin ev sahipliğinde ve öncülüğünde kurulan bu platformun ikinci buluşması, 04 Şubat 2026, Çarşamba günü saat 12.00’de Şehitkamil Kültür ve Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilecek açılışla başlayacaktır. Kentin geleceğine dair sorumluluk hisseden tüm meslek profesyonellerini; mimarları, şehir plancılarını, peyzaj mimarlarını, akademisyenleri ve bu disiplinlerin heyecanını taşıyan tüm öğrencileri aramızda görmeyi arzuluyoruz. Kentle ilgili görüşü, eleştirisi ve önerisi olan herkes, bu kolektif tartışma zeminine katkı sunmaya davet ediliyor.