İz

Mardin Artuklu Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü öğrencisi Behzat Erkuş'un, Proje-6 dersi kapsamında Dr. Öğr. Üyesi Figen Işıker ve Arş. Gör. Habibe Tuba Bölük danışmanlığında tasarladığı dönem projesi.

Proje Raporu:

Bu çalışma, 4 Ağustos 2020 tarihinde Beyrut Limanı’nda meydana gelen patlamanın ardından kentin mekânsal ve toplumsal belleğinde açılan travmatik yaraları onarmaya yönelik mimari bir müdahale önerisidir. Endüstriyel miras niteliği taşıyan ancak patlamanın fiziksel yıkımıyla bir “anıt-enkaz” statüsüne evrilen silo kompleksini “kamusal hafıza” kavramı çerçevesinde yeniden tanımlayan proje, patlama anının şok dalgalarından türetilen dairesel geometrileri; sürekli, kesintisiz ve deneyim odaklı bir sirkülasyon şeması olan Public Loop (Kamusal Döngü) kurgusuyla birleştirerek, geçmişin fiziksel izleri ile geleceğin kolektif belleği arasında bir köprü kurmayı hedefler. Yapı, her kotta farklı bir mekânsal deneyim sunan hiyerarşik bir kurguya sahiptir: Giriş katında kullanıcıları karşılayan küre içerisindeki amfi alanı, gösteri anlarında tüp asansörle merkezden yükselen performans sanatçılarına ev sahipliği yaparak dinamik bir sahneye dönüşürken; gösteri dışı zamanlarda ise sunduğu kaotik atmosferle kullanıcıya patlama anının sarsıcı hissiyatını doğrudan aktarmaktadır. Yapının alt kotlarına inildikçe derinleşen deneyimde -1. kat, sosyal alanlar ve oturma birimleriyle kolektif birlikteliği teşvik eden bir sosyalleşme düzlemi sunar. -2. katta ise döşemeler ve mobilyalar, eriyen bir dokunun karakterini yansıtacak şekilde özgün formlarla tasarlanmış olup, kürenin alt yüzeyi devasa bir dijital ekrana dönüşerek dijital bir hafıza yüzeyi oluşturur. En alt kot olan -3. kat ise yapının idari süreçlerini yöneten operasyonel birimlere ayrılmıştır. Tasarımın ana kavramsal çerçevesini destekleyen bu sarmal rampa sistemi Red Arc Corridor (Yatay Keşif Arkı) ile dramatikleştirilirken, dış kabukta kullanılan perfore metal paneller parçalanmışlığı ve hafızanın katmanlı yapısını simgelemekte, mevcut brüt beton strüktür ise endüstriyel hafızayı koruyarak tasarımın temel taşıyıcı iskeletini oluşturmaktadır. Sonuç olarak önerilen bu müdahale, yıkılan bir endüstriyel yapıyı statik bir anıt olmaktan çıkarıp, patlamanın yarattığı kaotik hafızayı deneyimsel bir yolculuğa dönüştüren dinamik bir kamusal odak noktasına evriltmekte; mimarlığın travma sonrası toplumsal iyileşme sürecindeki rolünü sorgulayarak, geçmişin acı verici izlerini kentin geleceğine yönelik bir umut ve toplumsal bellek inşası aracı olarak yeniden üretmektedir.