Tek Dünya Kentleri Yarışması’nın Türkiye Ulusal Kazananı Ankara

WWF (Dünya Doğayı Koruma Vakfı) tarafından gerçekleştirilen uluslararası Tek Dünya Kentleri Yarışması’nın (One Planet City Challenge – OPCC) Türkiye ulusal kazananı Ankara oldu.

​​Kentlerin, gezegenimizin geleceğini şekillendirmedeki rolü her geçen gün artıyor. Dünya nüfusunun yarısından fazlası günümüzde kentlerde yaşıyor. Tüm dünyada şehirler karbon emisyonlarının yüzde yetmişinden sorumlu. WWF, iklime dirençli ve yüzde yüz yenilenebilir enerjiye dayalı bir geleceğe yönelik küresel dönüşümde kentlerin eyleme geçmesini ve katkı sunmasını teşvik ediyor. Bu amaçla 2011 yılından bu yana düzenlenen Tek Dünya Kentleri Yarışması (One Planet City Challenge – OPCC), iklim kriziyle mücadelede etkili, iddialı ve yenilikçi çözümler geliştiren kentleri öne çıkarıyor.

İki yılda bir düzenlenen yarışmanın 2025-2026 döneminde 19’u Türkiye’den olmak üzere 51 ülkeden, 380 yerel yönetim, küresel iklim öncüsü olmak için yarıştı. Türkiye’den Ankara, Antalya ve İstanbul’un finale kaldığı yarışmada ulusal şampiyonluk Ankara’nın oldu.

Jüri değerlendirmesinde, Ankara’nın ulusal kazanan olmasında sera gazı azaltım hedeflerinin Tek Dünya Kentleri Yarışması (OPCC) metodolojisiyle tam uyumlu olmasının etkili olduğu vurgulandı. Değerlendirmede ayrıca, Ankara’nın kapsamlı risk değerlendirmesinin diğer finalist şehirlerden ayrışmasını sağlayan önemli bir unsur olduğu belirtildi. Risk değerlendirmesinin; kırılgan nüfus grupları, doğa, geçiş riskleri, yüksek emisyon senaryoları (RCP 8.5), paydaşlarla yürütülen istişare süreçleri ile sektörler ve kentsel sistemler gibi çok sayıda kritik unsuru kapsadığına dikkat çekildi. Bunun yanı sıra, belirlenen risklerin kentin genel risk yönetimi çerçevesine entegre edildiğinin, risklerin önceliklendirilmesine yönelik bir sürecin oluşturulduğunun ve değerlendirmelerin en az beş yılda bir güncellenmesini sağlayacak mekanizmaların kurulduğunun altı çizildi.

Değerlendirmede ayrıca, Ankara’nın belirlenen önemli iklim risklerinin yönetimine yönelik ortaya koyduğu uzun vadeli vizyonun takdir edildiği ifade edildi.

Tek Dünya Kentleri Ulusal Kazananı Ankara neler yapıyor:

– Ankara Büyükşehir Belediyesi, iklim değişikliğiyle mücadeleyi kurumsal yönetim anlayışının merkezine taşıdı ve CDP 2025 değerlendirmesinde “A – Liderlik” derecesi aldı.
– Belediye, onaylanan eylem planları çerçevesinde ulaşım, enerji, su yönetimi, atık, biyoçeşitlilik ve yeşil altyapı sektörlerinde kapsamlı azaltım ve uyum çalışmaları yürütüyor. Sürdürülebilir ulaşım alanında Dikimevi-Natoyolu Metro Hattı inşaatının yanı sıra birden fazla yeni metro hattı projelendiriliyor. Ayrıca 254’ü sıkıştırılmış doğal gaz (CNG) yakıtlı 441 yeni nesil otobüs toplu taşıma filosuna kazandırılmasıyla düşük karbonlu kentsel hareketlilik destekleniyor.
– Enerji alanında Bala Beynam’da planlanan 50 MW güneş enerjisi santrali başta olmak üzere çok sayıda arazi ve çatı tipi güneş enerjisi santrali (GES) projesiyle belediye tesislerinde yenilenebilir enerji üretimi artırılıyor. Entegre Katı Atık Yönetim Tesisi’nde evsel atıklar biyometanizasyon ve depolama gazı üniteleriyle elektriğe dönüştürülüyor. Sıfır atık çerçevesinde kaynakta ayrıştırma ve geri kazanım uygulamaları yaygınlaştırılıyor.
– Su yönetiminde ise 1.492 kilometre içme suyu, atıksu ve yağmur suyu altyapısı inşa edilip 528 noktada sel önleme çalışmaları yapıldı. Su verimliliği eylem planı kapsamında ise kurakçıl peyzaj uygulamaları kentsel ölçekte yaygınlaştırılıyor.
– Yeşil altyapı alanında son yıllarda 209 farklı alanda toplam 20 milyon metrekare yeni yeşil alan oluşturuldu ve yalnızca 2024 yılında 313 binden fazla ağaç dikildi. BAKAP kapsamında kurulan Atatürk Tarımsal Araştırma Çiftliği, sürdürülebilir tarımı ve biyoçeşitliliği destekleyen önemli bir ekolojik altyapı unsuru olarak öne çıkıyor. Kırsal kalkınma kapsamında çiftçilere tohum, gübre ve hayvancılık destekleri sağlanıyor.

Tek Dünya Kentleri Ulusal Finalisti İstanbul neler yapıyor:

– Tek Dünya Kentleri 2023-2024 Ulusal Kazananı İstanbul, İngiltere’nin Sunderland kenti ile Tek Dünya Kentleri Yarışması 2024 küresel kazananı oldu.
– İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Türkiye’den C40 Şehirleri İklim Liderleri Ağı’na üye tek şehir olarak “Adil, Yeşil, Yaratıcı Şehir” vizyonu doğrultusunda iklim eylemlerini sürdürüyor. “Deadline 2020” taahhüdüyle 2050 karbon nötr hedefini benimseyen belediye, “İstanbul İklim Değişikliği Eylem Planı (Istanbul CAP)”nı 2021 yılında hazırladı. “İstanbul İklim Şehir Sözleşmesi” ile Mayıs 2025’te “AB Şehirler – -* – Misyonu Etiketi” ile ödüllendirildi. Şehir, 2023, 2024 ve 2025 yıllarında üst üste CDP A-Listesi’nde yer alarak iklim şeffaflığını ve yönetişim kalitesini uluslararası düzeyde tescilledi.
– Belediye, onaylanan planlar doğrultusunda enerji, binalar, kentsel dönüşüm ve iklim yönetişimi alanlarında kapsamlı çalışmalar yürütüyor. Stratejik çerçevede “İstanbul Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı (İstanbul SECAP)” ile Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) teknik desteğiyle hazırlanan ve 52 eylemi kapsayan “İstanbul Yeşil Şehir Eylem Planı (Istanbul GCAP)” temel belgeler olarak hayata geçirildi.
– Enerji ve binalar alanında İstanbul, “Build4GreenIST” projesiyle kentsel dönüşümü enerji verimliliğiyle buluşturan “Yeşil ve Karbon Nötr Binaya Geçiş Rehberi- İstanbul Modeli”ni hazırlayarak Türkiye’nin ilk pilot şehri oldu. “UP2030” projesi kapsamında Kadıköy pilot bölgesinde dijital ikiz teknolojisiyle binalardaki güneş enerjisi potansiyeli modellendi ve proje kapsamında geliştirilen solar panel entegreli kent mobilyası Moda İnciburnu Parkı’na yerleştirildi.
– Sosyal uyum ve dirençlilik alanında İBB, iklim krizini aynı zamanda bir sosyal adalet meselesi olarak ele alıyor. Kent Lokantaları, yerel çiftçi destekleri ve Anne Kart uygulamalarıyla kırılgan grupları korumaya yönelik bütüncül bir yaklaşım yürütülüyor.

Tek Dünya Kentleri Ulusal Finalisti Antalya neler yapıyor:

– Antalya Büyükşehir Belediyesi, 2013 yılından bu yana Avrupa İklim ve Enerji için Belediye Başkanları Sözleşmesi’ne (CoM) üye olarak 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını %40 azaltmayı ve 2050 yılında karbon nötr olmayı hedefliyor. Belediye, CDP raporlamasında liderlik düzeyinde puan alırken ana hizmet binası ve ASAT Hizmet Binası karbon nötr hedefini gerçekleştirerek TSE “İklim Dostu Kuruluş Belgesi”ni aldı. Aynı zamanda enerji yönetiminde ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi’ni uygulamaya koydu. 2025 yılında “Çevre Başkenti” seçilen Antalya, 2019–2025 yılları arasında yürüttüğü çalışmalarla ulusal ve uluslararası düzeyde 30 ödüle layık görüldü.
– Belediye, onaylanan planları ve hedefleri doğrultusunda enerji, atık yönetimi, ulaşım, su yönetimi ve yeşil altyapı alanlarında kapsamlı çalışmalar yürütüyor. Ulaşım alanında 2040 Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Ana Planı, 148 akıllı kavşak, raylı sistem yatırımları ve bisiklet altyapısıyla düşük karbonlu kentsel hareketlilik destekleniyor.
– Enerji alanında belediye bünyesinde 19 güneş enerjisi santrali işletiliyor. Biyogaz ve entegre atık tesisleriyle atıklardan enerji üretimi sağlanırken, sıfır atık belgeleri ve döngüsel ekonomi uygulamalarıyla kaynak verimliliği destekleniyor.
– Su yönetiminde entegre kentsel su yönetimi, SCADA sistemleri, ileri biyolojik atıksu arıtma ve tarımsal sulamada geri kazanılmış su uygulamaları hayata geçirildi. Denizlerin korunması amacıyla Elektronik Gemi Denetleme Sistemi kullanılarak deniz kirliliğinin önlenmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor.
– Yeşil altyapı alanında kurakçıl peyzaj uygulamaları, sünger kent pilot uygulaması ve kentsel ısı adası etkisini azaltmaya yönelik çalışmalar sürdürülüyor.