60+ Yaşam Destek Merkezi Tasarımı

Bursa Uludağ Üniversitesi Mimarlık Bölümü ikinci sınıf öğrencilerinin 2025–2026 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında yürütülen Mimari Tasarım III stüdyosu kapsamında geliştirdikleri projeler yayında.

Stüdyo sürecinde, 60 yaş ve üzeri bireylerin gündelik yaşam pratikleri içinde sosyalleşebilecekleri, fiziksel etkinliklerde bulunabilecekleri ve kültür-sanat üretimlerine katılabilecekleri kapsamlı bir merkez kurgulanmıştır. Proje alanları, Bursa’nın Nilüfer İlçesi sınırları içinde, mevcut kentsel doku ile güçlü mekânsal ve işlevsel ilişkiler kuran, yeni kamusal etkileşim alanları tanımlayan hizmet birimleri olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda, “yetişkin birey” kullanıcı profili üzerinden tasarlanan kapalı mekânlar, kamusal açık alan kullanımlarıyla bütünleşen, davetkâr ve kentlinin farklı kesimleri için anlamlı boşluklar üreten bir kurguya kavuşturulmuştur.

Öğrencilerin kentsel ölçekte gerçekleştirdikleri analiz ve okumalarla başlayan tasarım süreci, 1/50 ölçekli uygulama projeleri ve nokta detaylarına kadar indirgenerek ölçekler arası tutarlı bir çalışma yaklaşımıyla tamamlanmıştır.

Örneğin;

Aleyna Cin

Agora 60+, 60 yaş ve üzeri bireyler için tasarlanan, sosyal etkileşimi ve aktif yaşamı destekleyen bütüncül bir mekân önerisidir. Projenin çıkış noktasını, Antik Çağ’da kamusal yaşamın merkezi olan ve toplanma, paylaşma, karşılaşma mekânı olarak tanımlanan “agora” kavramı oluşturur. Bu merkezcil anlam, tasarımda “omurga” fikriyle birleşerek mekânsal kurgunun ana kararını belirler. Tüm işlevler, yönlendirici ve birleştirici bir ana aks etrafında örgütlenir; böylece hem okunabilir hem de güçlü bir mekânsal hiyerarşi kurulur. Bu omurga yalnızca bir dolaşım hattı değil, aynı zamanda karşılaşmaların ve sosyal etkileşimin gerçekleştiği yaşayan bir mekânsal arterdir.

Yerleşim, tek katlı ve peyzajla bütünleşen bir anlayışla ele alınmıştır. Yatayda çözülen plan şeması, erişilebilirliği artırırken kullanıcı konforunu önceliklendirir; iç ve dış mekânlar arasındaki süreklilik sayesinde yapı, doğayla ilişkili, geçirgen ve davetkâr bir karakter kazanır. Merkezi omurgaya bağlanan birimler bütüncül bir sistem oluşturur ve kullanıcıların mekân içinde kolayca yönlenmesini sağlar.

Agora 60+, yalnızca fiziksel bir yapı değil; 60 yaş üstü bireylerin sosyalleşebileceği, vakit geçirebileceği, üretken olabileceği ve yaşamın keyifli yanlarını deneyimleyebileceği bir kamusal yaşam platformu olarak kurgulanmıştır. Antik agoranın toplumsal ruhu, çağdaş bir mimari yorumla yeniden ele alınarak merkez, omurga ve peyzaj ilişkisi üzerinden güçlü, erişilebilir ve sosyal bir yaşam çevresi oluşturulmuştur.

Buse Ünlü

GreenLine, Bursa’nın Özlüce bölgesinde konumlanan ve 60 yaş üstü bireyler için tasarlanan bir yaşam destek mekânıdır. Proje, yalnızca bir yapı değil, kentsel ölçekte bağlayıcı bir öneri sunar.

Alan analizlerinde Özlüce’deki iki önemli parkın fiziksel ve deneyimsel olarak kopuk olduğu belirlenmiş; bu kopukluğu gidermek amacıyla iki parkı birbirine bağlayan süreklilikçi bir “kentsel yeşil koridor” önerilmiştir. GreenLine, bu aks üzerinde konumlanarak kentsel bir pavilion işlevi görür ve kamusal sürekliliği mimari ölçekte karşılar.

Projenin ana omurgasını oluşturan orta aks, yeşil koridorun mekânsal devamıdır. Bu aks yalnızca bir dolaşım hattı değil; karşılaşma ve sosyal etkileşimin gerçekleştiği yarı açık bir kamusal alandır.

Yapı, 200×200 cm’lik gridal sistem üzerine kurgulanmış; bu sistem mekânsal organizasyonu sadeleştirerek esnek ve okunabilir bir düzen oluşturmuştur. Aksın doğusunda teknik ve servis birimleri, batısında ise sosyal alanlar ve atölyeler yer alır. Cephe ve peyzaj tasarımında, De Stijl akımının yalın ve çizgisel yaklaşımından esinlenilmiştir. Ayrıca peyzaj kapsamında tasarlanan bostan alanları, bu akımın kompozisyon anlayışından esinlenerek kurgulanmış; yaşlı bireylerin doğayla kurduğu bağı güçlendiren, yeşilin sürekliliği içinde sakin ve bütüncül bir mekânsal deneyim sunacak şekilde tasarlanmıştır.

Projede yer alan iki avlu doğal ışık ve hava akışı sağlar; geniş cam yüzeyler ise iç-dış sürekliliğini güçlendirir. Böylece yapı, çevresindeki yoğun site dokusundan ayrışarak ferah ve geçirgen bir mekânsal deneyim sunar. GreenLine, yaşlanmayı izole bir süreç olarak değil; kentle, doğayla ve üretimle iç içe bir yaşam evresi olarak yeniden tanımlar.

Ceren Yeğit

60+ Yaşam Merkezi, ileri yaş bireylerin aktif kalabildiği, sosyalleşebildiği ve günlük yaşamı destekleyen mekânların bir arada kurgulandığı kamusal bir yapı olarak tasarlanmıştır. Proje, kapalı ve bakım odaklı kurum tipolojileri yerine; erişilebilir, yatayda gelişen ve açık alanlarla bütünleşen bir mekânsal organizasyon önerir.

Tek katlı ve parçalı kütle düzeni, mekânlar arası dolaşımı kısa mesafelerle ve açık–yarı açık alanlar üzerinden kurarken; yapı merkezinde konumlanan avlu, sosyal etkileşimi güçlendiren ve mekânsal sürekliliği sağlayan ana odak noktası olarak ele alınmıştır. Şeffaf cepheler, iç mekânların doğal ışıkla beslenmesini ve dış mekânla görsel ilişki kurmasını destekler.

Dış cephede kullanılan kenet metal kaplama sistemi, yapının sade ve bütüncül karakterini güçlendirirken; dayanıklılık ve uzun ömürlü kullanım kriterlerine cevap verir. Proje, mekânsal geçişleri yumuşatan kurgusu ve açık alanlarla kurduğu güçlü ilişki sayesinde, ileri yaş kullanıcılar için gündelik yaşamın parçası olan bir sosyal merkez olarak tasarlanmıştır.