İran’da Modern Bir Laboratuvar

Darkefaza Design Studio’nun tasarladığı laboratuvar, İran’da yer alıyor.

Fotoğraflar: Mohammadhossein Hamzehlouei

“Yapıyı yenileme sürecinde amacımız Yazd mimarisinin niteliklerini yeniden yapımıza kazandırmak ve bu şehir için, bir zamanlar kullanılan ve olağanüstü kamusal nitelikler taşıyan aynı değerlerden yararlanarak modern mimariye yeni bir tipoloji kazandırmaktı.”
Darkefaza Design Studio

Yakın zamanda İran’ın Yazd şehrindeki inşaatlar ise şehrin geçmişi ile modern pratikler arasındaki bölünmeyi pekiştirmiş. Şehirdeki modern yapılaşmanın aşırılığı, Yazd’ın dinamizmini geride bırakarak izole bir yapılı çevre ortaya çıkarmış.

“Tarihi bağlam, mimari projelerde tek yol olmak zorunda değil. Yine de kimi geçmiş öğretiler, şimdinin pratikleriyle birleştiğinde, günümüz şehirleri için işe yarar bir sonuç doğurabilir ve akla yatkın bir çözüm önerisi ortaya çıkabilir.”
Darkefaza Design Studio

Proje, Yazd şehrinin modern yapılaşmasıyla öne çıkan Safayieh bölgesinde yer alıyor. Bölgedeki çoğu yapı, şehirle diyaloğa girmeyen, tek tip malzeme ve form kullanılarak inşa edilmiş. Yapılar ile sokak arasındaki bölücü duvarlar da; aynı yükseklikte, oldukça opak ve yapıların bağlamından uzak inşa edilmiş. Bunun sonucu olarak yayalar ile yapılar arasındaki görsel iletişim minimum düzeye inmiş.

Proje kapsamında da, geleneksel mimarinin köklerine inilerek ve işlev göz önünde bulundurularak Yazd mimarisi yeniden tanımlanmış. İç mekan kurgusunda tam teşekküllü bir laboratuvar ile ihtiyaçlara yanıt veren mekan, ikili bir karakter sunuyor: Bir yandan (güney cephesi) şehirle iletişim kurmak ve erişilebilir olmak isteyen dışa dönük bir yapı izlenimi sunarken, öte yandan (kuzey cephesi) mahallenin huzurunu korumayı ve mahremiyete saygı göstermeyi amaçlayan içe dönük bir yapı niteliği taşıyor.

Başlangıçta cephe tanımı olmayan projede süreç ilerledikçe, yapının işlevini göstermek için bir tabela kullanmak yerine, cephenin bizzat bu işlevi yansıtmasının en uygun yol olacağına karar verilmiş.

Zemin kazılarak, mevcut yapının önündeki küçük avlu yerine iki katlı bir avlu elde edilmesiyle, küçük ölçekli bir kentsel meydana yaratılmış.

Dinamik ve akılda kalıcı güney cephe üzerine, Yazd mimarisine ait motifler ve anlamlar içeren özel bir tasarım yapılmış.

Projenin gelişim sürecinde işlevsel çözümler, yapıya farklı bir strüktür kazandırmış. Yenilenmeden önce taşıyıcı duvar sistemine sahip olan mevcut yapı içerisinde bir de, yapıyı doğu ve batı olmak üzere ikiye bölen çift kollu bir merdiven bulunuyormuş. Bu durum, mekânın genişleme ve bütünleşme olanağını ortadan kaldırıyormuş. Ancak bu olanaklar yenileme sürecinde -laboratuvar alanı için- son derece gerekliymiş. Bu nedenle merdiven dışarıya alınmış.