Katılımcı, MDC’25: “Geçici” Öğrenci Mimari Tasarım ve Fikir Yarışması

Edanur Kılıç ve Perşin Çetin'in MDC’25: “Geçici” Öğrenci Mimari Tasarım ve Fikir Yarışması kapsamında hazırladığı proje.

BIHEVRA geçici alanlar, kalıcı değerler…

Proje Amacı

Her yıl Ağrı’da gerçekleşen şeker pancarı tarımı, tarla sahipleri ile çapa dönemlerinde bölgeye gelen tarım işçilerini bir araya getiren mevsimlik bir sürece ev sahipliği yapmaktadır. Aynı dönemde, çevre illerden gelen ve hayvancılıkla geçimini sağlayan, halk arasında ‘koçer’ olarak bilinen yarı göçebe topluluklar da bu bölgelerde bulunurlar. Bu iki işçi grubunun kesiştiği alanlar, en temel ihtiyaç olan barınma konusunda ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. Kendi imkânları ile kurdukları geçici barınaklar, hava koşullarına dayanıksız ve altyapıdan yoksundur. Bu sorun karşısında önerilen tasarım, kullanıcıların yalnızca barınma ihtiyacını karşılamakla kalmayıp ortak kullanım alanlarıyla üretimi, sosyalleşmeyi ve topluluk yaşamını da desteklemeyi hedeflemektedir.

Proje Alanı

Tasarım önerisi, her yıl hasat zamanı tarla sahiplerinin şeker pancarı depolama yeri olarak kullandığı alana konumlanmaktadır. Hasat zamanı arazideki beton zeminde biriktirilen şeker pancarları, kamyonlara yüklenip Ağrı veya çevre illerde bulunan fabrikalara işlenmek üzere götürülür. Yıllardır depolama alanı olarak kullanılan bu alan bölgede tarım ile uğraşan kullanıcıların belleğinde var olan güçlü bir yerdir. Ancak depolama sürecinin bitmesi ile yılın geriye kalan tüm aylarında bu alan bölgede atıl durumda kalmaktadır. Arazi ve yakın çevresine genel olarak bakıldığında yoğun yapılaşmadan uzak, organik bir dokuya sahip ve seyrek köy yerleşimleri olan bir alan özelliğinde olduğu gözlemlenmektedir.

Arazideki Kullanıcı Profilleri

Tarla sahipleri,

Ekin işlerini kendileri yürütürken, çapa ve hasat dönemlerinde çevre ilçelerden işçi getirirler. Genellikle ikamet ettikleri yerden arazilerine gidip gelir, bazıları ise konaklama için tarlalarının yakın çevresine geçici evler inşa eder.

Koçerler,

Mevsimsel göç hareketleriyle yaşamlarını sürdüren yarı göçebe topluluklardır. Yani sıcak mevsimlerde göçebe yaşarlar. Hayvanlarını otlatmak ve ticaret yapmak için serin ovalara yönelirler. Konaklama ihtiyaçlarını çadırlar ile karşılarlar.

Mevsimlik tarım işçileri,

Çoğunlukla çevre illerden (Van, Bitlis, Muş) gelseler de Ağrının ilçelerinden gelen bir kesim de vardır. Çapa dönemi boyunca aktif olarak çalışırlar. Bu dönem bittiğinde ise memleketlerine veya evlerine geri dönerler.

Tasarım Kararları

Tasarımın form arayışı çevredeki yapı morfolojisinin analizine dayanmaktadır. Çevredeki köy yerleşimlerinde görülen yapı formları, tasarımın ana referans noktasıdır. Ayrıca bölgede yaşayan halkın kullanımları ve eylemleri göz önüne alınarak tasarıma dahil edilmiştir. Modüler tasarımı sayesinde, kullanıcı profillerine göre farklı birleşimlere olanak tanır.

Malzeme Kullanımı

Şeker pancarının kullanılmayan yaprakları ve sapları yüksek oranda lif içermektedir. Bu lifler yapı malzemelerinde biyopolimer bağlayıcılar ile birleştirildiğinde iyi bir takviye edici (reinforcement) özellik göstermektedir. Temelde bu iki malzemenin birleşimi sonucu oluşan biyokompozit malzeme, hafif dayanıklı ve iyi yalıtıcı dolgu malzemesidir. Cepheler için sandviç panellerin dolgu malzemesi olarak, biyokompozit dolgu malzemesi kullanılmıştır. Taşıyıcı elemanlar çelik donatılar ve tarımsal atıklarla desteklenmiş betondan malzemeden oluşmaktadır. Çatı ve zemin için kullanılan panellerin dolgu malzemesi, plastik atıklar ile güçlendirilmiş biyokompozit dolgu malzemesidir.