Katılımcı, Kadıköy Belediyesi Hizmet Binası Mimari Proje Yarışması

Kivi Stratejik Planlama ve Atelye70'in "Kadıköy Belediyesi Hizmet Binası Mimari Proje Yarışması" için tasarladığı proje önerisi.

Proje Raporu:

Kentsel Tasarım Kararları

Kadıköy Belediyesi’nin yeni hizmet binası için hazırlanan öneri belediye binası çözümü ile birlikte kapsamlı bir ulaşım ve çevre düzenlemesi yaklaşımına dayanmaktadır. Proje, bir yandan Kadıköy Belediyesi’nin ihtiyaç duyduğu çağdaş mimarlık ürününü ortaya koyarken öte yandan Kadıköy’ün ulaşım altyapısını geliştirmeyi, ekolojik dengeyi güçlendirmeyi, kamusal açık alan kullanımlarını zenginleştirmeyi ve sosyal yaşamı canlandırmayı hedeflemektedir.

Belediye binasını, dört tarafı yollarla çevrili yapı adasına sıkıştırmadan, geniş kamusal açık alanlarla entegre ederek tasarlamak hedeflenmiştir.

Yarışmaya konu bölge, İstanbul’daki en önemli transfer merkezlerinden birisidir. Ancak, bu önemine rağmen yıllardır son derece niteliksiz bir mekânsal tasarıma sahiptir. Bu durumu göz önünde bulundurarak, bölgedeki sorunların çözülmesinin, Belediye binasının tasarımı kadar önemli olduğu kabul edilmiş, bu doğrultuda, çözüm önerileri geliştirilmiştir.

Kurbağalıdere ve çevresindeki yerleşimlerin dönüştürülmesi, bu alanın bir ekolojik koridor olarak işlev görmesini sağlamak amacıyla önemlidir. Belediye binasının bulunduğu bölgenin sağlıklı bir şekilde gelişebilmesi için bu dönüşüm kritik bir adımdır. Bu doğrultuda, bölgedeki çevresel ve sosyal sorunların çözülmesine yönelik tasarımlar üretilmiştir.

Tasarım kararları verilirken yaya hareketliliği, toplu taşıma ve bireysel otomobil kullanımı arasında, yayalara yönelik çözümler önceliklendirilmiştir. Bireysel otomobil kullanımı ise geri planda bırakılmıştır.

Bu proje, Kadıköy Belediyesi’nin ihtiyaçlarını karşılamakla kalmayıp, çevresel sürdürülebilirliği ve toplumsal yaşamı güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Kamu binası çözümü ve çevre düzenlemeleriyle, Kadıköy’ün sosyal, kültürel ve ulaşım altyapısına değer katılacak, bölgedeki yaşam kalitesi artırılacaktır.

Mimari Proje Tasarım Kararları

Proje Alanı

Kadıköy ilçesi tarih boyunca birçok farklı kültürün izlerini taşıyan bir bölge olarak oldukça katmanlı bir yapıya sahiptir. 19. yy.’ın ikinci yarısına kadar yerleşimin görece daha az olduğu Kadıköy, bu yıllardan itibaren ticari ve sosyal yaşam açısından bugünkü önemli kimliğine bürünmeye başlamıştır. Özellikle yıllar boyu gelişen ulaşım sistemlerinin Kadıköy’ün kaderini de değiştirdiğini görüyoruz. 1857 yılında başlayan düzenli vapur seferleri ile Kadıköy bir sayfiye yeri olmaktan çıkarak sürekli bir yerleşim alanına dönüşür. 1908 yılında Haydarpaşa Garının kullanıma açılması Kadıköy’ü Anadolu’ya bağlanan en önemli ulaşım noktalarından biri haline getirir, ticari ve lojistik açıdan önemli bir merkez olur. 1950’li yıllardan itibaren sanayi ve ticaretin hızla gelişmesi ile tarihi yarımada ve boğaz köyleri boyunca gelişmiş İstanbul, göç alarak şehrin doğusunda ve batısında bir taraftan denize bir taraftan yeni yapılan E5 karayoluna yaslanarak gelişir. İstanbul’un hızla büyümesi ve iç göçün artması, Kadıköy’ü bir çekim merkezi haline getirirken, Kadıköy’ün karakterini oluşturan yazlık köşklerin yerine geçen apartmanlaşma süreci de ivme kazanır. 1973 yılında Boğaziçi Köprüsü’nün açılması ile Anadolu ve Avrupa Yakaları daha erişilebilir hale gelir ve Kadıköy büyük bir yerleşim merkezine dönüşür. 2007 yılından başlayarak Kadıköy bölgesinde sırasıyla hayata geçen Metrobüs, Metro, Marmaray gibi ulaşım ağlarıyla proje alanının da yer aldığı Söğütlüçeşme bir ulaşım odağı haline dönüşmüştür. Bu ulaşım merkezinin etkileşiminde yer alan mevcut Kadıköy belediye binası ise araç yollarının çevrelediği bir kavşakta yer almaktadır.

Yeni Belediye Binası ve Çevre İlişkileri

Yayalaştırma- Bulvarlar:

Proje kapsamında verilen ilk önemli karar Belediye binasını sıkıştığı bu kavşaktan kurtarmak ve kent yaşamının bir parçası haline getirmek olmuştur. Proje alanının güneyinden geçen Metrobüs Yolu sokak kaldırılarak, yeni bir ulaşım sistemi düzenlenmiş böylece belediye hak ettiği meydana kavuşmuştur.

Belediye ve Marmaray istasyonun ticari yapıları arasında tanımlanan zemin gerek belediyeye gelen halkın gerekse metrobüs ve Marmara’ya gelen yolcunun yönlenebileceği bir meydan olarak tanımlanmıştır. Öte yandan mevcut durumda dere kenarı ve proje alanı arasında açık otopark olarak kullanılan sert zemin parka dönüştürülerek kente bir nefes alanı kazandırılmıştır. Yeni belediye binası araç trafiğine sırtını vererek, bir yanı ile Altıyol (Boğa) – Söğütlüçeşme aksına diğer yanıyla parka açılmaktadır. Bu yönelim belediye binasının girişlerinin de tanımlayıcısı olmuştur.

Belediye Binası Mimari Yaklaşım

Meclis:

Belediye binası imgesinin vazgeçilmezi Meclis istenen programda yer almamaktadır. Bu veriden yola çıkarak kompakt, rasyonel, kare tabanlı bir yapı olarak ele alınan belediye binası halk ile etkileşim halinde birçok kültürel etkinliğe ev sahipliği yapabilecek nitelikli bir ofis yapısı gibi tasarlanmıştır.

Ağaçlar:

Arazide yer alan korunması gereken ağaçlar da kütle formunda önemli bir yer tutar. Böylesine yüklü bir programı içinde bulunduran yapı ağaçlar söz konusu olduğunda eğilir, bükülür, bu sayede oluşan mekanlar kamusal alanlar ile etkileşime girerek önemli referans noktalarına dönüşür.

Işık:

Çalışma mekanlarının tamamının doğal ışıkla buluşabilmesi için yapının ortasında açılan boşluk hem yapının ana sirkülasyonu tanımlar hem de zeminde ve zeminin bir alt kotunda halkın kullanabileceği bir kamusal etkinlik meydanına dönüşür. Artık bu meydanda belediye ve halk iç içedir.

Meydan:

Belediye binası zemin kat yerleşimi kuzeyinde yer alan Kurbağalıdere Caddesi ve Fahrettin Kerim Gökay caddesine sırtını vermiş proje kapsamında tanımlanan ana meydan, önerilen park, belediye tören meydanı ve ticari alanlar arasında geçişlerin olduğu yayanın hakim olduğu mekanlar ile önemli bir odağa dönüşmektedir.

Bina ve Fonksiyonlar:

Zemin katta yer alan 2 ana kütle belediye ve başkanlık girişlerini de ayrıştırır, bu iki kütlenin arasında yer alan basamaklar amfiye dönüşerek bir alt katta etkinlik meydanına açılır. Etkinlik meydanına bakan tüm hacimler halkın kullanımına hizmet eder. Çok amaçlı salon, kütüphane, sergi mekanları, önerilen ortak çalışma alanları kafe gibi fonksiyonlarla her yaşa hitap edebilecek atölye ve etkinliklere ev sahipliği yapabilecek kamusal bir zemin tariflenir. Belediyenin kamusal kalbi olarak nitelendirdiğimiz bu alan bir alt kotta yer alan konferans salonuna da açık bir fuaye oluşturmaktadır.

Yapının zemin katında halkın yoğun etkileşimde bulunacağı birimler ile belediyeye yapısına girmeden kullanılabilecek kafe ve belediye satış birimleri gibi fonksiyonlara yer verilmiştir. Belediye girişinde kullanıcıyı karşılayan fuaye galerisi ile üst kat ile ilişki kurarken zemin kattaki birimlerin bekleme alanı olarak da hizmet vermektedir. Bütüncül bir yapı içerisinde belediye birimleri 4 ana çekirdekten hizmet alır. İç boşluğun çevresinde yer alan rampa sistemi tüm birimleri bir araya getiren ana sirkülasyonu oluştururken, katların birbiri arasındaki görsel iletişimini de güçlendirir.

Son katta belediye personelinin kullanacağı yemekhane, kreş, spor salonu gibi aktiviteler ve başkanlık makamı yer almaktadır. Yapının çatısında bu aktivitelere destek verecek, belediye personeline, başkanlığa ve kreşe özel bahçeler oluşturulmuştur. Her bahçe aralarında yer alan minik tepeciklerle birbirinden ayrışır.

Cephe Sistemi ve Enerji Yönetimi

Yapının zemin katı cam cephe sistemi ile tasarlanarak çevresiyle şeffaf bir ilişki kurmaktadır. Hafif bir çıkma ile genişleyen üst katlar, cam cephelerde güneş kontrolü sağlanır. Üst katları saran dalgalı perfore cephe sistem iç mekanlara ışık almayı kolaylaştırırken yarı geçirgen bir tül gibi cepheyi kaplamaktadır.

Katlarda önerilen balkonlar zemindeki korunan ağaçların çevresinde yükselmektedir. Böylece zeminde korunan yeşil doku, kat bahçelerinde önerilen yeşil sistem ve çatıda önerilen bahçeler ile yapı içerisinde mikroklima alanları oluşturur.

Yapının iç boşluğu iç mekanların doğal olarak aydınlanmasını sağlarken, iklimlendirmeye de olanak verir. Çatı bahçelerinde yer alan güneş panelleri ile yapının enerji maliyetlerinin azaltılması hedeflenirken, toplanan yağmur suyu ile peyzaj sulamasına katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Peyzaj

Proje kapsamında önerilen park yaratacağı birçok farklı aktivite ile şehir ölçeğinde çekim merkezi olmayı hedefler. Park; spor, eğlence, dinlence gibi kullanımlara hizmet edebilir ve Kadıköy’e bir nefes alanı kazandırır. Çevresindeki fonksiyonlarla çok farklı kullanıcı profillerine hitap edebilecektir. Önerilen ses bariyeri ile yoğun trafik etkisinin azalması hedeflenmektedir. Dere üzerinde önerilen köprü ile evlendirme dairesi ve belediye arasında parkı boydan boya kat edebilecek bir yaya güzergahı önerilir.

Belediye çevresinde önerilen görece daha sert zemin alanlar ise belediye, transfer merkezi arasındaki meydanı ve tören alanını tariflemektedir. Bu meydanlar kendi içerisinde farklı hiyerarşiler sunarak raylı sistemler, toplu taşıma, bisikletliler ve yayalar arasında bir bağ kurmak ve kullanıcılar için çok renkli aktivitelere ev sahipliği yapabilir.

Elektrik – Mekanik Sistem

Elektrik ve mekanik altyapı sistemleri yükseltilmiş döşemeler içerisinde çözümlenmiştir. Tüm kablolar, borular ve hava kanalları, bu döşeme altında gizlenerek estetik ve fonksiyonel bir yapı önerilirken yapı içerisindeki değişimler için de esneklik sağlanması hedeflenmiştir. Yükseltilmiş döşeme kullanımının diğer bir amacı ise ısı ve ses yalıtımı için elverişli olmasıdır. Yapının gereksinim duyacağı elektrik ve mekanik şaftlar yapının sirkülasyonunu sağlayan 4 çekirdek içerisinde çözümlenmiş olup bu şaftlar bodrum kattaki teknik hacimlere ulaşmaktadır.