Katılımcı, Kuşadası Belediyesi Hizmet Binası Mimari Proje Yarışması

Ömer Akay, Sakine Yılmaz ve Selin Ersoy tarafından "Kuşadası Belediyesi Hizmet Binası Mimari Proje Yarışması" için tasarlanan proje önerisi.

Kentsel Eşik Üzerinden Yeni Bir Kamusal Odak

Kuşadası Belediyesi Hizmet Binası, mevcut ulaşım odağının kentle kurduğu “karşılama” ilişkisini yeniden yorumlayarak, belediye yapısını kentsel ölçekte yeni bir kamusal eşik olarak ele almaktadır. Proje; yapı, açık alan ve kent arasındaki sınırları geçirgenleştiren, farklı kamusal kullanımları bir araya getiren ve belediye hizmetlerini gündelik kent yaşamıyla bütünleştiren çok katmanlı bir kamusal sistem önerir.

KENTSEL EŞİK VE KARŞILAMA

Proje alanı, Söke–Kuşadası–Selçuk Devlet Karayolu ve Kuşadası Otogar Kavşağı ile kurduğu ilişki nedeniyle kentin önemli giriş noktalarından biri olarak değerlendirilmiştir. Mevcut otogar yapısının kaldırılmasıyla yeniden ele alınan alan, geçmişte kente gelen kullanıcıyı karşılayan bir ulaşım noktasıyken, yeni öneriyle birlikte kentliyi ve kamusal yaşamı karşılayan bir kentsel eşik olarak yeniden tanımlanmıştır.

Bu yaklaşım doğrultusunda belediye yapısı, kendi parsel sınırları içerisinde bağımsız bir nesne olarak ele alınmamış; çevresindeki kamu kurumları, sosyal ve ticari kullanımlar, rekreasyon alanları ve yaya bağlantılarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Parsel içerisinden devam eden yaya bağlantısı, yalnızca yapıya ulaşan bir güzergâh değil, çevredeki kamusal kullanımları birbirine bağlayan süreklilik gösteren bir kamusal omurga olarak kurgulanmıştır.

KAMUSAL ZEMİN

Projenin temel tasarım kararlarından biri, yapı ile açık alan arasındaki sınırın mümkün olduğunca geçirgen hale getirilmesidir. Zemin kattaki geri çekilme ile oluşturulan saçaklı geçiş, kentten yapıya doğru kademeli bir mekânsal deneyim sunarken, belediye yapısını çevresindeki kamusal yaşamdan ayırmak yerine onunla bütünleştirmektedir.

Tören alanı, kamusal meydan, alt kültür meydanı, yaya bağlantıları ve peyzaj alanları birbirinden bağımsız boşluklar olarak değil, tek bir kamusal sistemin parçaları olarak ele alınmıştır. Böylece açık alan, yapının çevresinde kalan ikincil bir alan olmaktan çıkarılarak projenin temel mekânsal bileşenlerinden biri haline gelmektedir.

MEYDANLAR VE ESNEK KULLANIM

Yapının önünde oluşturulan geniş kamusal zemin, resmi törenlerin gerçekleştirilebileceği bir alan olmasının yanı sıra farklı etkinlik, buluşma ve organizasyonlara da olanak sağlayacak şekilde tasarlanmıştır.

Yan parselde önerilen meydan ise yerel pazar, açık hava etkinliği, konser ve belediye organizasyonları gibi farklı kullanım senaryolarına cevap verebilecek esnek bir kamusal alan olarak ele alınmıştır. Bu yaklaşım, meydanı belirli bir işleve bağlı sabit bir boşluk olmaktan çıkararak değişen kamusal ihtiyaçlara uyum sağlayabilen bir kent mekânına dönüştürmektedir.

PROGRAM VE KULLANICI HİYERARŞİSİ

Belediye yapısının farklı kullanıcı profillerini ve yoğunluklarını barındıran programı, kullanıcı hareketlerinin zeminden üst katlara doğru kademelendiği bir organizasyonla çözülmüştür.

Vatandaşla doğrudan ilişki kuran ve günlük kullanım yoğunluğu yüksek birimler alt ve zemin kotlara yakın konumlandırılırken, daha kontrollü ve kurumsal kullanımlar üst kotlarda çözülmüştür. Böylece vatandaşın ihtiyaç duyduğu hizmetlere doğrudan ulaşması, yoğun kullanıcı hareketinin belirli katlarda toplanması ve üst katlarda daha kontrollü bir çalışma ortamı oluşturulması hedeflenmiştir.

Bu organizasyon, programın yalnızca işlevsel gereksinimler doğrultusunda değil, kullanıcı hareketleri ve kamusal erişim üzerinden biçimlenmesini sağlamaktadır.

KAMUSAL VE KURUMSAL DOLAŞIM

Yapının kamusal işleyişi ile yönetimsel işleyişinin kontrollü biçimde ayrıştırılması amacıyla başkanlık için bağımsız bir dolaşım çekirdeği oluşturulmuştur.

Bu sayede başkanlık, başkan yardımcıları ve encümen gibi yönetim birimlerine ulaşım, vatandaşın yoğun olarak kullandığı dolaşım alanlarından ayrıştırılmıştır. Kamusal hizmet dolaşımı ile kurumsal yönetim dolaşımı farklılaşırken, iki sistem aynı yapı içerisinde bütüncül biçimde çalışmaktadır.

ZAMANSAL ESNEKLİK

Yapının yalnızca mesai saatleri içerisinde çalışan bir kurum binası olarak kalmaması, projenin temel hedeflerinden biridir.

Bu doğrultuda çok amaçlı salon, fuaye, ticari birimler ve alt kotta oluşturulan meydan birbirleriyle ilişkili bir kullanım sistemi olarak kurgulanmıştır. Çok amaçlı salonun belediye kullanımından bağımsız olarak da çalışabilmesi, farklı zamanlarda kiralanabilmesi ve meydanla birlikte kullanılabilmesi öngörülmüştür.

Böylece yapı, farklı kullanıcı gruplarına ve değişen kullanım zamanlarına cevap verebilen zamansal olarak esnek bir kamusal yapı niteliği kazanmaktadır.

ATRİUMLAR VE İÇ MEKÂNSAL SÜREKLİLİK

Büyük ölçekli bir kamu yapısında yön bulma ve mekânsal kopukluk problemlerine karşı atrium ve galeriler, yapının temel mekânsal araçlarından biri olarak ele alınmıştır.

Katlar boyunca devam eden bu boşluklar, farklı seviyeler arasında görsel süreklilik sağlarken kullanıcıya yapı içerisindeki konumunu algılayabileceği referanslar sunmaktadır.

Atriumların üst kotlarında yer alan açılabilir çatı camları ile uygun koşullarda sıcak havanın yükselerek yapı dışına atılması ve doğal hava hareketinin desteklenmesi hedeflenmiştir. Böylece atriumlar; gün ışığı, yön bulma, mekânsal süreklilik ve doğal havalandırmayı bir araya getiren aktif bir mimari sistem olarak çalışmaktadır.

ŞEFFAFLIK

Cephe tasarımında şeffaflık ve geçirgenlik, yapının kentliyle kurduğu ilişkinin mimari karşılığı olarak ele alınmıştır.

Zemin katta kullanılan geniş cam yüzeyler iç ve dış mekân arasındaki görsel ilişkiyi güçlendirirken, zemin katın geri çekilmesiyle oluşturulan saçaklı geçiş bu ilişkiyi fiziksel olarak da desteklemektedir.

Üst kotlarda kullanılan düşey güneş kırıcılar ise cepheye ritmik bir karakter kazandırırken güneş kontrolünü sağlayan ikinci bir katman oluşturmaktadır. Böylece cephe, kamusal açıklık ile iklimsel kontrolü aynı mimari dil içerisinde bir araya getirmektedir.

PEYZAJ VE KENTSEL SÜREKLİLİK

Peyzaj tasarımı, yapının çevresinde kalan tamamlayıcı bir unsur olarak değil, kamusal sistemin temel bileşenlerinden biri olarak ele alınmıştır.

Alanın mevcut doğal dokusunda bulunan ve korunması öngörülen ağaçlar yerleşim kararlarına dahil edilmiş; çevrelerinde oturma, dinlenme ve gölgelenme alanları oluşturulmuştur. Böylece açık alanların yalnızca tören ve etkinlik dönemlerinde kullanılan sert zeminler değil, günlük kent yaşamına hizmet eden yaşanabilir alanlar olarak çalışması amaçlanmıştır.

Bitkisel tasarımda Kuşadası’nın Akdeniz iklimi dikkate alınarak düşük su ve bakım gereksinimine sahip, bölgenin iklim koşullarına uyumlu türlerin kullanılması hedeflenmiştir. Farklı bitki katmanlarıyla gölge, mekânsal tanımlama, görsel filtreleme ve süreklilik sağlayan bir peyzaj kurgusu oluşturulmuştur.

YAPISAL KURGU

Yapı; dört bodrum kat, zemin kat, üç normal kat ve çatı katından oluşan tek blok ve tek kütle olarak ele alınmıştır. Geniş açıklık gereksinimleri doğrultusunda mantar döşeme sistemi, uzun konsollarda ise ardgerme çözümü öngörülmüştür. Köprü ve merdivenlerin çelik taşıyıcı sistemle çözülmesi planlanmıştır.

Taşıyıcı sistem kararları, yapının geniş ve esnek kamusal mekânlar oluşturma hedefiyle birlikte değerlendirilmiştir.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE TEKNİK ALTYAPI

Yapının sürdürülebilirlik yaklaşımı, mimari kararlarla birlikte mekanik ve elektrik sistemlerini de kapsayan bütüncül bir çerçevede ele alınmıştır.

Bina otomasyonu, gün ışığı ve varlık sensörleri, enerji verimli aydınlatma sistemleri, yenilenebilir enerji kaynakları ve elektrikli araç şarj altyapısı birbiriyle entegre biçimde kurgulanmıştır. Kuşadası’nın güneşlenme potansiyelinden yararlanmak amacıyla çatı yüzeylerinde öz tüketim odaklı fotovoltaik güneş enerjisi sistemi için altyapı hazırlanmıştır.

Bu yaklaşım, teknik altyapının mimariden bağımsız bir sistem olarak değil, yapının mekânsal ve çevresel performansının bir parçası olarak ele alınmasını sağlamaktadır.

SONUÇ

Kuşadası Belediyesi Hizmet Binası, belediye yapısının kent içerisindeki rolünü yeniden düşünme üzerine kuruludur. Proje, kente gelen kullanıcıyı karşılayan mevcut ulaşım alanını, kentliyi karşılayan ve farklı kamusal kullanımları birbirine bağlayan yeni bir kentsel odağa dönüştürmeyi hedeflemektedir.

Bu yaklaşım; yaya bağlantıları, meydanlar, tören alanı, peyzaj ve yarı açık geçişlerle yapının parsel sınırlarının ötesine taşınırken, iç mekânda kullanıcı yoğunluğunun kademelendirilmesi, bağımsız yönetim dolaşımı, atriumlar, galeriler ve esnek kullanım senaryolarıyla devam ettirilmektedir.

Şeffaf zemin kat ve güneş kırıcılarla desteklenen cephe sistemi, yapının kentle kurduğu ilişkiyi güçlendirirken; mevcut doğal dokunun korunması, iklimle uyumlu peyzaj kararları, fotovoltaik enerji altyapısı ve bina otomasyonu gibi yaklaşımlar yapının çevresel performansını desteklemektedir.

Sonuç olarak proje; kent ile yapı, kurum ile vatandaş, açık alan ile iç mekân ve gündelik kullanım ile kamusal etkinlik arasında süreklilik kuran; belediye hizmet binasını yalnızca hizmetlerin üretildiği bir kurum yapısı olmaktan çıkararak kent yaşamının aktif bir parçası olan kamusal bir altyapıya dönüştürmeyi amaçlayan bir mimari öneridir.