Katılımcı, Adalar Vakfı Akillas Millas Araştırma Ödülü 2026

Emre Söylemez, Nisa Nur Aktaş, Zehra Saygılı, Caner Çakır ve Ş. Yaren Sofu'nun "Adalar Vakfı Akillas Millas Araştırma Ödülü 2026" için tasarladığı proje önerisi.

Proje Raporu:

SUYUN HİKÂYESİ:

Prens Adaları’nda Su Kültürünün Haritalanması

Prens Adaları, çoğunlukla doğal peyzajı, kıyı yerleşimleri ve tarihî yapıları üzerinden okunmaktadır. Oysa adaların kimliğini biçimlendiren en temel unsur, onları çevreleyen denizin ötesinde, suyla kurulan çok katmanlı ilişkiler bütünüdür. Su; ulaşımı mümkün kılan bir ağ, gündelik yaşamı örgütleyen bir arayüz, kültürel belleği taşıyan bir hafıza mekânı, ekolojik yaşamın temel bileşeni ve ritüelleri şekillendiren sembolik bir unsur olarak Adalar’ın oluşumunda belirleyici rol üstlenmektedir. Ancak bu ilişkiler çoğu zaman birbirinden kopuk biçimde ele alınmakta, suyun kültürel boyutu görünmez kalmaktadır.

Suyun Hikâyesi, Prens Adaları’nda su kültürünü disiplinlerarası bir bakışla yeniden okumayı amaçlayan bir haritalama araştırmasıdır. Çalışma, haritayı yalnızca mekânsal veriyi gösteren teknik bir temsil aracı olarak değil, farklı bilgi katmanlarını bir araya getirerek yeni ilişkiler kurabilen analitik bir araştırma yöntemi olarak ele almaktadır. Bu yaklaşım sayesinde fiziksel çevre, kültürel miras, gündelik pratikler ve kolektif hafıza aynı okuma düzleminde buluşturulmaktadır.

Araştırma kapsamında oluşturulan haritalar, Prens Adaları’nda suyla kurulan ilişkinin birbirini tamamlayan sekiz farklı boyutunu görünür kılmaktadır. Suyun kültürel mirası, kıyı kullanımı, su altı yaşamı ve ekolojik miras, suya açılan kamusal yapılar, suyun belleği, ritüel ve gelenekler, suyun anlamsal temsilleri ile suyun ruhani ve sembolik değeri ayrı ayrı haritalanmış; ardından bu katmanlar birlikte okunarak Adalar’ın su kültürüne ilişkin bütüncül bir anlatı oluşturulmuştur. Böylece su, yalnızca çevreleyen bir doğal unsur değil, mekânı, zamanı ve toplumsal yaşamı örgütleyen dinamik bir kültürel sistem olarak ele alınmıştır.

Çalışmanın temel amacı, görünmeyen ilişkileri görünür kılmaktır. İskelelerden ayazmalara, kıyı kullanımından deniz ekosistemlerine, vapur yolculuklarından gündelik ritüellere kadar uzanan çok katmanlı yapı, farklı ölçeklerde üretilen haritalar aracılığıyla yeniden yorumlanmaktadır. Her harita tek başına belirli bir temaya odaklansa da birlikte okunduklarında Adalar’ın suyla kurduğu ilişkinin sürekliliğini, çeşitliliğini ve dönüşümünü ortaya koyan bütünleşik bir anlatıya dönüşmektedir.

Bu yönüyle çalışma, kültürel peyzaj araştırmalarında haritalamanın yalnızca mevcut durumu belgeleyen bir temsil biçimi olmadığını; farklı disiplinlerden gelen verileri bir araya getirerek yeni okuma biçimleri geliştiren yaratıcı bir araştırma yöntemi olabileceğini göstermektedir. Prens Adaları örneği üzerinden geliştirilen bu yaklaşım, su merkezli kültürel peyzajların anlaşılması ve görünür kılınmasına yönelik alternatif bir metodolojik öneri sunmaktadır.

Araştırma Yaklaşımı

Araştırma; arşiv belgeleri, tarihsel haritalar, literatür taraması, mekânsal gözlemler ve kültürel mirasa ilişkin mevcut veri setlerinin birlikte değerlendirilmesiyle hazırlanmıştır. Elde edilen bilgiler coğrafi ve tematik katmanlara ayrılmış; her katman suyla kurulan farklı bir ilişki biçimini temsil edecek şekilde yeniden haritalandırılmıştır. Böylece birbirinden bağımsız görünen mekânsal, ekolojik, kültürel ve toplumsal veriler aynı temsil sistemi içerisinde okunabilir hâle getirilmiştir.

Haritalar yalnızca bilgi aktaran görseller değil; araştırmanın düşünme biçimini oluşturan araçlar olarak tasarlanmıştır. Bu nedenle proje, tek bir ana harita üretmek yerine, birbirini tamamlayan tematik haritalar üzerinden ilerleyen katmanlı bir anlatı önerir. Okuyucu, her haritada suyun farklı bir yüzüyle karşılaşırken, haritalar birlikte okunduğunda Prens Adaları’nın su kültürüne ilişkin kapsamlı bir mekânsal hikâye ortaya çıkmaktadır.

Bu çalışma, haritayı yalnızca mevcut durumu gösteren teknik bir temsil aracı olarak değil, kültürel peyzajı yeniden okumaya imkân veren bir araştırma yöntemi olarak ele almaktadır. Prens Adaları örneğinde geliştirilen bu yaklaşım, suyla kurulan çok katmanlı ilişkileri görünür kılarak, kültürel mirasın farklı ölçeklerde okunmasına yönelik alternatif bir perspektif sunmaktadır. Böylece haritalar, yalnızca mekânsal bilgiyi aktaran görseller değil, Adalar’ın su kültürünü anlamaya ve yeniden yorumlamaya olanak sağlayan bir anlatı dizisine dönüşmektedir.