3. Ödül, “SUYUN İZİNDE: Gençlik Parkı Havuzunun Uyarlanabilir Yeniden Kullanımı” Öğrenci Mimari Fikir Projesi Yarışması

M.Eren Yıldız ve A.Emre Ölmez'in "SUYUN İZİNDE: Gençlik Parkı Havuzunun Uyarlanabilir Yeniden Kullanımı" Öğrenci Mimari Fikir Projesi Yarışması için hazırladığı "Redline" adlı proje üçüncülük ödülü kazandı.

REDLINE “bir anı mekanı olarak gençlik parkı”

/Başlamadan

Gençlik Parkı, Ankara’nın erken Cumhuriyet döneminde şekillenen kamusal mekân anlayışının en güçlü temsilcilerinden biridir. 1930’lu yıllarda bataklık bir arazinin dönüştürülmesiyle oluşturulan park, yalnızca bir rekreasyon alanı değil; modernleşme ideallerinin, kamusal yaşam kültürünün ve kolektif belleğin mekânsal karşılığı olarak kurgulanmıştır. Parkın merkezinde yer alan yapay göl, uzun yıllar boyunca hem görsel bir odak hem de sosyal etkileşimin taşıyıcısı olmuştur.

Ancak zaman içerisinde değişen kent dinamikleri, yeni rekreasyon alanlarının ortaya çıkışı, bakım eksiklikleri ve parçalı müdahaleler, Gençlik Parkı’nın kamusal gücünü zayıflatmıştır. Özellikle göl/havuz alanı, ekolojik sürekliliğini yitirmiş, statik ve âtıl bir mekânsal boşluk haline gelmiştir. Bu proje, göl alanını yeniden ele alarak parkın kent içindeki rolünü güçlendirmeyi; farklı kamusal noktaları birbirine bağlayan, süreklilik üreten ve parkı yeniden bir kentsel odak haline getiren bir mekânsal sistem oluşturmayı amaçlar.

/Kamusal Anıt Olarak Gençlik Parkı

Proje, Gençlik Parkı’nı yalnızca güncel kullanımlara cevap veren bir açık alan olarak değil, tarihsel ve kültürel katmanlarıyla birlikte ele alınması gereken bir kamusal anıt olarak değerlendirir. Bu bağlamda park, geçmişin donmuş bir temsili değil; sürekli dönüşen, yaşayan ve yeniden yorumlanan bir kamusal yapı olarak ele alınmıştır.

Göl/havuz alanı, parkın mekânsal belleğinde merkezi bir rol üstlenir. Proje, bu alanı parkın tamamını organize eden bir eşik, bir geçiş ve bir odak olarak yeniden tanımlar. Göl, çevresindeki yeşil alanlar, yaya aksları ve kamusal kullanımlarla kurduğu ilişkiler üzerinden parkın bütüncül algısını güçlendiren bir çekirdek haline getirilir. Böylece alan, yalnızca seyredilen bir su yüzeyi olmaktan çıkarak, parkın kamusal kimliğini yeniden üreten aktif bir bileşene dönüşür.

/Mekânsal Yansıma Olarak Deneyim

Projenin temel amacı, kullanıcıyı pasif bir izleyici olmaktan çıkararak mekânsal deneyimin aktif bir parçası haline getirmektir. Su, peyzaj ve mimari elemanlar; yalnızca işlevsel nesneler olarak değil, deneyimi üreten ve çoğaltan mekânsal araçlar olarak kurgulanmıştır.

Mekânsal deneyim; yürüyüş, durma, izleme, dokunma ve katılım gibi farklı eylemler üzerinden çeşitlenir. Kullanıcı, göl çevresinde dolaşırken suyun ekolojik dönüşümünü gözlemleyebilir, farklı zonlar arasında geçiş yapabilir ve parkın farklı ölçeklerde algılanmasını deneyimler. Bu yaklaşım, mekânı sabit bir kullanım şeması yerine, sürekli değişen ve kullanıcıyla birlikte anlam kazanan bir yüzey olarak ele alır.

Deneyim, aynı zamanda parkın tarihsel belleğiyle de ilişkilidir. Göl alanı, geçmişte taşıdığı sosyal ve kültürel anlamları güncel mekânsal kurgularla yeniden üretir. Böylece park, hem belleği koruyan hem de çağdaş kentsel yaşamla uyumlu bir kamusal alan olarak yeniden konumlanır.

/Strüktür ve Su Arıtımı: Görünür Ekolojik Altyapı

Projenin ana mekânsal ve strüktürel bileşenlerinden biri, göl içerisine yerleştirilen kolon sistemleridir. Bu kolonlar, yalnızca taşıyıcı ya da sembolik elemanlar değil; aynı zamanda bitkisel arıtım ve biyofiltrasyon prensipleriyle çalışan ekolojik altyapı elemanlarıdır.

Kolonların içinde yer alan katmanlı sistem; çakıl, kum, biyofiltre ve bitkisel arıtım katmanlarından oluşur. Gölden alınan su, kolonların içinden yavaşça dolaşarak doğal yollarla arıtılır ve tekrar göle verilir. Bu süreçte mikroorganizmalar ve bitki kökleri aracılığıyla suyun kalitesi iyileştirilir, ekolojik döngü desteklenir.

Bu sistemin en önemli özelliği, arıtım sürecinin gizlenmemesidir. Aksine, kolonlar aracılığıyla suyun dönüşümü mekânsal olarak görünür kılınır. Böylece teknik bir altyapı elemanı, kamusal mekânın parçası haline gelir ve eğitici bir deneyim sunar. Kullanıcı, park içinde dolaşırken suyun nasıl arıtıldığını gözlemleyebilir ve ekolojik süreçlerle doğrudan ilişki kurar.

Kolonlar, aynı zamanda göl içinde mekânsal referans noktaları oluşturur. Gündüzleri dikey bir ritim yaratan bu elemanlar, gece aydınlatmalarıyla parkın algısını güçlendirir ve göl alanını okunabilir bir mekânsal kurguya dönüştürür.

/Yüzen Mobil Bahçeler: Esnek ve Katılımcı Peyzaj

Projenin bir diğer önemli bileşeni, parkın kuzey bölümünde konumlanan yüzen mobil bahçe modülleridir. Bu modüller ekolojik sürekliliği destekleyen ve mekânsal esnekliği artıran peyzaj elemanlarıdır.

Yüzen mobil bahçeler, modüler bir sistem olarak kurgulanmıştır. Mevsimsel ihtiyaçlara, kullanım senaryolarına veya ekolojik gereksinimlere göre yer değiştirebilir, bir araya gelebilir veya ayrışabilir. Bu esneklik, parkın sabit ve durağan bir peyzaj yerine, sürekli dönüşen ve yaşayan bir ekosistem olarak algılanmasını sağlar.

Kuzey bölümünde yoğunlaşan bu modüller, parkın daha sakin karakteriyle uyumlu bir ekolojik tampon alan oluşturur. Aynı zamanda kullanıcıların katılımına açık bir üretim alanı olarak tasarlanmıştır. Bitki ekimi, bakım ve yeniden düzenleme süreçleri, katılımcı mimarlık ve peyzaj anlayışı doğrultusunda kullanıcılarla birlikte gerçekleştirilebilir.

Bu yaklaşım, parkı yalnızca tüketilen bir kamusal alan olmaktan çıkararak, birlikte üretilen ve paylaşılan bir mekâna dönüştürür. Yüzen mobil bahçeler, ekolojik farkındalığı artıran, kullanıcıyı sürecin parçası haline getiren önemli bir araçtır.

/Yaşayan Bir Kamusal Ekosistem

Gençlik Parkı göl/havuz alanı için önerilen bu proje, parkı yeniden Ankara’nın önemli kamusal odaklarından biri haline getirmeyi hedefler. Ekolojik su arıtımı, katılımcı üretim, esnek mekânsal kurgular ve deneyim odaklı tasarım anlayışı; parkın tarihsel kimliğini koruyarak çağdaş kentsel yaşamla bütünleştirir.

Proje, gölü statik bir peyzaj elemanı olmaktan çıkararak, yaşayan bir kamusal ekosisteme dönüştürür. Böylece Gençlik Parkı, geçmişle gelecek arasında süreklilik kuran, ekolojik duyarlılığı yüksek ve toplumsal belleği güçlendiren bir kentsel mekân olarak yeniden tanımlanır.