Fotoğraf: Murat Öztürk

İstanbul'un ünlü semt pazarlarından Salı Pazarı'nın yerine yapılacak, ihalesini Taş Yapı ve Emrullah Turanlı'nın kurduğu Salı Pazarı isimli şirketin kazandığı, tasarımını Hakan Kıran'ın hazırladığı proje, Kongre Vadisi Projesi'nde olduğu gibi, 18 Temmuz 2007 Çarşamba günü Koruma Kurulu'ndan geçerek onaylandı. 1/5000'lik, 1/1000'lik planların ve projelerin bir arada sunulup onaylandığı kurul kararı hakkında Mimarlar Odası Anadolu Yakası Şube Başkanı Arif Atılgan'la görüştük. Proje hakkındaki düşüncelerini sorduğumuz Arif Atılgan, her şeyden önce projeyi, dolayısıyla mimarı ya da mimariyi eleştirmediğini söyledi ve ekledi: "Mimarı, projeyi veya müteahhidi eleştirecek olursak, oraya öyle bir projenin yapılmasını kabul etmiş ve yapılacak projenin nasıl olabileceğini tartışmaya başlamış oluruz. Oysa biz oraya o tür bir proje yapılmaması gerektiğini savunuyoruz."

Kuşdili Çayırı'nın bugüne kadar geçirdiği süreci anlatan Arif Atılgan, 1981 yılında Doğal Sit Alanı olarak tescil edilen bölgenin aynı zamanda Tarihsel Sit Alanı olarak da değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor:

"Eskiden bu çayırda kuşbazlar, üzeri örtülü kafeslerdeki saka, iskete, florya kuşlarına Kurbağalıdere'deki kurbağaların sesini dinleterek, onların kanarya gibi 'makara çekmesini' sağlarlardı. Bu olaydan dolayı, bölgeye kuşlara dil öğretilen çayır anlamında 'Kuş Dili' adı verildi.

1900'lü yılların başlarında ise Kadıköylüler buradaki dere kenarında 'piyasa' yaparken, diğer taraflarda piknik, panayır gibi etkinliklerde bulunurlardı. Daha sonra uzun yıllar Bayram Yeri olarak da kullanılan bu çayırda, Fenerbahçe Spor Kulübü Lokali, Hamdi'nin Gazinosu, Tramvay Deposu olarak bilinen hangarda Kuşdili Sineması gibi önemli sosyal tesisler vardı.

Kadıköy için çok önemli tarihi anıları olan bu alanı, günümüzde hiç kimsenin koruluk ve çayırlık olarak hatırlamaması üzüntü verici.

1981 yılında bu alan, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından 'Eski Kuşdili Çayırı' Doğal Sit alanı olarak tescil edildi. 1994 yılında Kadıköy Merkez Planı olarak bilinen 1/5000 ölçekli Nazım Plan'da ise açık otopark, pazar yeri ve kentsel hizmet alanı olarak gösterildi.

2002 yılında 2 No'lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'na İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından bu alanla ilgili 'Kuşdili Çayırı ve Çevresi Projesi' adı ile bir düzenleme projesi getirildi. Bu proje meydan düzenleme projesiydi. O zaman bu proje beğenilmişti ancak kurul, 1994 yılında düzenlenen 1/5000 ölçekli planın projeye uydurulmasını istedi.

10 Ekim 2006 tarihinde bu plan ve aynı düzenleme projesi, 5 No'lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'na İBB tarafından tekrar getirildi. O tarihlerde benim de gözlemci üye olarak toplantılarına katıldığım 5 No'lu Kurul, 1/1000'lik Koruma Amaçlı Plan hazırlanmadığı için, 1/5000'lik plan içinde Kuşdili Çayırı'nın çerçeveye alınarak korunacak bölge olarak gösterildiği bu plana rapor yazmadı.

13 Nisan 2007 tarihinde konu ilgili kurula tekrar geldi, kurul burası için daha önce alınmış olan SİT alanı kararının devamına ve eski planlarda yerleri belirlenen ağaçların tekrar eski yerlerine dikilmesine karar verdi.



13 Haziran'da ise Hakan Kıran'ın hazırladığı proje kurula sunuldu ancak oldukça tartışmalı geçen toplantıda herhangi bir karara varılamadı.

O toplantıdan bir süre sonra kurul müdürü değişti, zaten iki ay kadar öncesinde de bir kurul üyesi değiştirilmişti. 18 Temmuz'da bilinen Alışveriş Merkezi Projesi'ni kapsayan 'koruma amaçlı uygulama planı' tekrar kurula geldi. 1/5000, 1/1000 planlar 688 sayılı kararla, proje ise 689 sayılı kararla aynı toplantıda kabul edildi. Böylece Sit Alanı kararı kaldırılmadan, bu proje