Restoratörlere İtalyan eğitimi

İtalyan uzman Marina Zingarelli, geçen yıl Peygamberimiz'in (sas) Hırka-i Şerif'ini restore etmiş ve hırka Ramazan'da, Fatih'teki Hırka-i Şerif Camii'nde tekrar ziyarete açılmıştı.

Zingarelli ile o süreçte röportaj yapmak, bizim için manevi değeri yüksek bir kıyafete emek sarf eden kişinin kim olduğunu öğrenmek istemiştik. Ama basından köşe bucak kaçırıldı, bir-iki sorumuza ancak e-maille cevap vermesine müsaade edildi. Yaptığı iş elbette çok önemliydi ama cam fanusa oturtulup bu kadar ulaşılmaz bir restoratör haline sokulmasının bizimkilerin işgüzarlığından başka bir şey olmadığını geçen hafta anladık. Çünkü geçen hafta, Zingarelli’yi yetiştiren, mezun eden hocası, Hırka-i Şerif’in tüm laboratuvar analizlerinin yapıldığı İtalya’daki uluslararası restorasyon merkezi Floransa L’Opificio dele Pietre Dure Enstitüsü’nün Müdürü Susanna Conti ile tanışma fırsatımız oldu. O da restoratör, 30 yıllık ciddi bir deneyime sahip. Elinden, Türk ve dünya mirasına ait pek çok eser geçmiş. Ama görüşmemiz gayet insani çerçevede gerçekleşti.

Tekstil restorasyonu alanında uzmanlaşan Susanna Conti’nin Türkiye’de bulunma sebebi, TBMM Milli Saraylar Daire Başkanlığı tarafından ülkemize davet edilmiş olması. Dolmabahçe Sarayı Tekstil Restorasyonu ve Konservasyonu Atölyesi’nde görev yapan uzmanlara, restorasyon alanındaki yenilikleri, farklı teknikleri göstermek için buradaydı. Bir hafta devam eden derslerin geçen cuma günü 16.00 itibarıyla biten son saatine katılabildik. Conti yeni uzmanlara, Dolmabahçe Sarayı’nın, üzeri nakış işlemeli bordo renkli perdesinin nasıl sağlamlaştıracaklarını anlatıyordu. Derse katılanların hepsi gencecikti. Başak Birsel 28, Zeynep Hilal Çakın 23, Tuba Yavuz 24 ve kimyager Büşra Özcan 24 yaşındaydı. Restorasyon ve Konservasyon atölye sorumlusu Hülya Kesal, “Conti’yle bilgi güncellemesi yaptık. Halihazırda yaptığımız çalışmaları da beğendiler.” diyor.

Bir hafta süren eğitimde Susanna Conti’nin dışında başka uzmanlar da vardı. Ahşap üzerine yapılan resimlere uygulanan yeni yöntemleri Doç. Dr. Oriaana Sartiani ve Luisa Gusmeroli, ambalajlama ve taşıma teknikleri ile koruma amaçlı iklimlendirmenin nasıl yapılacağını Roberto Boddi ve Andrea Santacesaria anlattı.

Susanna Conti, bugüne kadar restore ettiği en eski eserin 6. yüzyıla ait bir dokuma olduğunu söylüyor. Ayrıca neredeyse dünyaca ünlü tüm ressamların pek çok tablosuna emek harcamışlar. Malta’daki Caravaggio’nun büyük bir tablosunu, Leonardo da Vinci’nin ve Rafael’in eserlerini restore etmişler. Türk kültürüne ait bir eserin kendilerine gelip gelmediğini soruyoruz. Floransa’da bir müzede yer alan 1531 tarihli Türk kalkanı üzerinde epey uğraştığını anlatıyor ve “Enstitümüzde savaşlarda kullanılan aletlerin kimliğini tespit eden uzmanlarımız var. Onlar bu kalkanın kimliğini çıkaramadılar. Eğer önereceğiniz uzmanlar varsa çok memnun oluruz.” diyor.

Susanna Conti ders anlatırken elindeki kalın kitap dikkatimizi çekiyor. Son 10 yılda yaptığı tüm restorasyon çalışmalarını fotoğraflarıyla anlatan özel bir kitap. Böyle bir esere imrenmemek elde değil. Biz de köklü bir geçmişe, mirasa sahibiz. Restorasyona ihtiyaç duyan pek çok eserimiz var. Conti’yi dinlerken, tam da Hayrunnisa Gül’ün “Bizde restorasyonlar başarılı değil. Hep yurt dışından çalışıyoruz.” şeklinde açıklama yaptığı şu günlerde ‘acaba biz ne zaman bu kadar uzmanlaşacağız?’ diye düşünmeden edemiyoruz.

30 yılda 354 öğrenci yetiştirmişler
İtalya’da restorasyon alanında devlete bağlı olarak çalışan üç kurum var. Floransa’daki L’Opficio dele Pietre Dure Enstitüsü bunlardan biri. Diğer ikisi Roma’da. L’Opficio dele Pietre Dure Enstitüsü, iki kurumun birleşmesiyle 1978’de açılmış. Bu kurumlardan birini 1588’de Grandük I. Ferdinand kurmuş, diğeri Floransa’ya özgü tabloların restorasyonunu yürüten bir laboratuvar (1932).

Susanna Conti, restorasyon okullarının ülkelerinde neden bu kadar geliştiğini şöyle anlatıyor: “Nerdeyse tüm dünya mirasının yüzde 70-80’i İtalya’da. Yaptığımız çalışmalarla mirasımızı korumak istiyoruz. Sadece ülkemizde değil, İspanya, Hırvatistan vs. gibi ülkelerde de çalışmalar yapıyoruz, danışmanlık hizmeti veriyoruz.”

Enstitü 30 yılda sadece 354 öğrenci mezun etmiş. Her yıl 10-15 öğrenci kabul ediyorlar. Nedeni ortada, bu alanda bir uzman yetiştirmek titizlik ve özen isteyen bir iş. Öğrencilere beş yıllık bir eğitim veriliyor. Okula girebilmek için üç aşamalı sınavı geçmek şart. Susanna Conti, okulu kuran L’Opficio dele Pietre’in ilk öğrencilerinden. Okulda kalmayı tercih etmiş ve İtalya’daki restoratörlerin çoğunu o yetiştirmiş.

Tekstil restorasyonu alanında uzmanlaşan İtalyan Susanna Conti, Leonardo da Vinci, Caravaggio ve Rafael gibi dünyaca ünlü ressamların tablolarını restore etmiş ve 10 yıllık çalışmalarının bir kitapta toplamış. Conti: “Hz. Muhammed’in hırkasını öğrencim Marina Zingarelli restore etti. Hırka-i Şerif’in tüm analizleri, araştırmaları enstitümüzde yapıldı ama ihaleyi LA.R.A. Konservasyon Şirketi aldığından Marina o şirket için çalıştı.” diyor.

Etiketler

Bir cevap yazın