Kentlerimiz 2006 yılını nasıl karşılıyor?

Elbette her yılbaşındaki gibi, yani ''umut'' la...

Özellikle 2005'te en ''tahripkâr'' projelerin ''karabasan'' ını yaşayan İstanbul bile, hiç değilse ''bunlardan kurtulma'' yı dileyerek yeni yıla hazırlanıyor olmalı...

Örneğin, ''2006'da başlanacak'' denilen ve kuzeydeki ormanları yok etmeye niyetlenen 3. Köprü ya da ''muhteşem olacak'' (!) diye tanıtılan Haydarpaşa'yı işgal projesi veya ''kentin vizyonunu değiştirme'' ye aday gösterilen Galata-Port, hatta Türkiye'ye ''kültür öğretme'' ye soyunan Dubai Kuleleri gibi dayatmaların ''gerçekleşmeyeceği'' bir 2006, İstanbul için ''altın yıl'' olmaz mı?

Ne var ki kentlerin bu gibi umutlarında sadece ''dilemek'' yetmez. Aynı beklentileri şehircilik biliminin gerekleriyle ''güvenceye almak'' da gerekir.

Bunun yolu ise kentin geleceğini ''pazarlamacı siyaset'' in hedeflerine göre değil; toplumun ve gelecek kuşakların yaşam kaynaklarını ve kültürel haklarını gözeterek ''planlamak'' tır...

Hangi kent bunu yapar ve ''takipçi'' si olursa, o kentin 2006'yı umutla karşılamaya da ''hakkı'' olur...

Yeni yıl armağanı
Nitekim İzmir, birçok konuda olduğu gibi bunda da ''örnek'' bir çalışkanlık göstererek yeni yıla ''yeni plan'' ıyla giriyor... Üstelik adına ''İzmir Kentsel Bölge Nazım İmar Planı'' denilen ve 2006'dan itibaren belki de 20 yıl geleceğe hep ''umut'' la bakmasını sağlayacak, uzun vadeli kentsel gelişme kararlarıyla...

Yeni yasayla 19 ilçe, 38 ilk kademe belediyesini içeren İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki her türlü kentsel gelişme süreçlerini ilk kez ''metropoliten bütünlük'' içinde yönlendirmeyi hedefleyen planı, belediyenin ''Planlama Müdürlüğü'' nde görevli uzmanlar hazırladılar.

Başkan Aziz Kocaoğlu , planı tanıtırken diyor ki: ''Beş yüz elli bin hektarda 3 milyonu aşkın nüfusu barındıran İzmir, bu alanın tamamını kapsayan bir plandan yoksundu... Çağdaş, güvenli, yaşam standardı yüksek ve sürdürülebilir gelişmeyi sağlayacak bir kent olarak geleceğe planla hazırlanmak, en önemli gündemimiz...''

Cumhuriyetin planları
Hemen tüm kentlerimiz gibi, İzmir'in de planlama tarihi aslında ''Cumhuriyetle yaşıt'' ... Çünkü Avrupa kentleri, ''aydınlanma'' nın armağanı olan, yani geleceği kadere değil akla emanet etmenin bilimi olarak doğan ''şehircilik'' le 19. yüzyılda tanışırken bizimkiler bu ''çağdaş uygarlık'' davranışı için ''1923 Devrimi'' ni beklediler...

İlk kez 1925'te, devrimin davet ettiği Fransız Rene ve Raymond Danger kardeşler tarafından planlanan İzmir, 1948'de de ünlü mimar Le Corbusier'in planlama etütleriyle tanışır. 1955'teki yarışmayla elde edilen planın müellifleri, geçenlerde yitirdiğimiz Kemal Ahmet Aru, Emin Canbolat ve Gündüz Özdeş 'ti.

1965'te kurulan Metropoliten Nazım Plan Bürosu'nun ürettiği 1/25 bin ölçekli planın 1973'te onanmasından bu yana ise İzmir için bir daha aynı kapsamda bir planlama çalışması yapılamaz. Çünkü özellikle 12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonraki ''işbitirici'' egemen politika, ülkenin tüm kentlerinde nazım plan disiplinini yok etti... Sadece ''arazi rantları'' nı çoğaltmaya dönük, ''ayrıcalıklı'' imar olanakları dönemi başladı...

'Stratejik' kararlar..
İşte bu bilim dışılığın, İzmir'de ''durdurulması'' na karar verildiği Ahmet Piriştina döneminde başlanan ''metropoliten planlama'' uygarlığı şimdi yeniden başlıyor...

Teknik kadroların, son yıllarda şehirciliğin gündemindeki ''stratejik planlama'' ya da örnek gösterdikleri çalışma; 1973 planının ve 1989'daki yeni kararların temel ilkelerini de gözeterek İzmir'i geleceğe taşıyacak...

Hangi ''erdem'' iyle mi?

Bu sorunun yanıtını da geçenlerde Başbakan vermişti...

Önce ''gâvur İzmir'' sanılan, ancak tepkiler üzerine ''solcu İzmir'' demek istediği açıklanan ''karakter'' i neyse, işte onunla...