Mimar Şefik Birkiye, Haydarpaşa için, lale şeklindeki yedi gökdelenli ve denizden fıskiyeler yükselen ilk projesine alternatif yeni bir proje hazırlıyor. Venedik gibi yalılarla çevrili kanallar içeren projede, gökdelenler yerine tarihi simgeler yer alacak.

Kentin en önemli sit alanlarından bir olan Haydarpaşa'da 2.5 milyon metrekarelik bir alanda fuar kenti planlanıyor. Haydarpaşa Limanı dönüşüm projesine ilişkin kamuoyuna yansıyan tek görüntü, mimar Şefik Birkiye tarafından hazırlanan lale şeklindeki yedi gökdelenli, denizden fiskiyelerin yükseldiği, eski Türk evlerini içeren fotoğraftı.

İstanbul'a yeni bir simge kazandırılacak şekilde tasarlanan proje için, tarihi yarımada ve Boğaz siluetine zarar vereceği, bölgenin altyapısını çökerteceği, kentsel sit alanını yok edeceği endişeleri dile getirilirken, projenin kamuoyundan gizlenmesi ve sivil toplum örgütlerinin süreç dışında bırakılması tepki gördü.

Proje sahibi mimar Birkiye, konuya ilişkin ilk defa detaylı bilgi verirken, alternatif olarak gökdelensiz ve Venedik gibi kanallar içeren projeler de hazırlandığını söyledi. Birkiye, Arkitera Mimarlık Merkezi'nden Şevin Yıldız'a Haydarpaşa projesine ilişkin şu bilgileri verdi:

Haydarpaşa projesi neleri içeriyor?
Öyle aktiviteler getirelim ki, Anadolu yakasının da diğer yakaya bağlı olmadan bir hayatı olsun. Bu nedenle oraya fonksiyon olarak Avrupa'nın en büyük ticari merkezlerine uygun bir fuar organizasyonu getirdik. Bu fuar sistemi 150 bin-200 bin metrekare bir alan ve çevresinde kongre merkezleri, spor merkezleri, 4 bin odalı otel, restoranlar olması lazım.

Tek başına fuar alanı yapamıyorsunuz, bu çok büyük bir yatırım. Onun dışında buraya gelenler nasıl eğlenecek, nerede kalacak, alışveriş merkezleri, sinemalar, spor tesisleri, kültürel merkezler nasıl olacak derken anafikir olan fuar aktivitesini, kendi hizmetlerini kendi verecek bir şehir olarak düşündük. Bunlara konutlar, iş merkezleri gibi fonksiyonları ekleyerek bir program hazırladık. Fransız danışmanlarımız oldu, Disney'den çocuklara yönelik eğlence merkezleri yapmak için bilgi aldık.
Bütün alanı eski İstanbul'daki evlerin ölçeğinden esinlenen, üç-dört katlı binalarla, çağdaş Osmanlı mimarisi şeklinde düşünüp, üstünü bahçelerle kapladık. Arsanın yüzde 40'ı da çatı bahçeleri ve gezinti alanları şeklinde yeşil alan olarak düzenlendi. Projenin bir alternatifinde de suni bir Boğaz geliştirdik. Venedik'te olduğu gibi suni bazı kanallar yaparak, yalıları oraya sarkıtan bir proje bu. Bir de simgesel kuleler olsun mu diye düşündük. Diğer büyük şehirlerdeki gibi İstanbul'un da simgesel bir kısmı olsun mu, yoksa tarihi mimariden esinlenen adalar mı olsun dedik. Şimdi içinde kulelerin olmadığı alternatif bitmek üzere.

Tarihi yarımadayı düşünürsek, İstanbul'un böyle bir simgeye ihtiyacı var mı?
Bizden simge istenildiği için, yedi tane ince bakır kule düşündük.  'Bu İstanbul'a simge olur mu' derseniz, cevabım şu olur: Sadece metrekare inşa ederek dünyadan müşteri çekemezsiniz, bir de projenin simgesel yönü olmalı. Siz şimdi gazetelerde onu görüyorsunuz. Çünkü en gösterişlisi ve en çarpıcı olan oydu.

Kullanıcı profili nasıl olacak?
Size iki rakam vereyim: Bu proje zemin üzerinde 2 milyon 300 bin metrekare. Türkiye'ye getireceği ciro senede yaklaşık 1.2 milyar avro. Hem Türkiye'ye fuar alanlarında günlük harcamaları yaklaşık 600-800 avro arasında olacak turistler ve kaliteli bir tüketici getirecek. Ayrıca bu 1.2 milyar avronun sadece işletme vergisini hesapladığınızda, kente gelir olabilecek yüksek bir rakam tutuyor. Buraya gelen bu cironun yüzde 80'i diğer aktivitelere dağılıyor.

Projeye doğrudan gelen gelir, oteller ve kiralar. Halbuki bu harcamaların yüzde 80'i uçak ve taksiye, lokantacılara, ziyaretlere, alışverişlere gidiyor. Yeterli otel yapamadığımızdan, oteller fuar alanının dışına da taşıyor, insanlar başka yerlerde de kalıyor. Sonuçta bu projenin şehir i&c