STOP ekibinden (soldan sağa) Erbatur Çavuşoğlu, Kumru Çılgın, Merve Akı, Albeniz Tuğçe Ezme alternatif planı anlattı. ‘Her zaman eleştiriyorsunuz’ diyen resmi ağızlara yanıt: Sınır Tanımayan Otonom Plancılar (STOP), yeni bir planla yıkımların sürdüğü Sulukule’ye gelecek öneriyor. Mahalle sakinlerinin mağdur olması kader değilmiş.

Küçük aralar dışında yıkımlar tam gaz sürer, Neslişah ve Hatice Sultan mahalleleri savaş halini aratmayan bir enkaz yığınına dönüşürken, bir grup gönüllü ‘Yaşanabilir bir Sulukule’ için kolları sıvadı. Fatih Belediyesi’nin ‘Müzmin muhalifler eleştirmekten başka bir şey yapmıyor’ şikâyetini boşa çıkaracak bir alternatif plan hazırlandı. Kendilerine Sınır Tanımayan Otonom Planlamacılar (STOP) adını veren grup, sosyal ve ekonomik kalkınmayı öne çıkarıp Sulukule’nin bölgenin dokusuna sadık kalınarak, istenirse mahalleliyi yerinden sürmeden de ‘dönüştürülebileceğini’ bilimsel olarak ispatladı.

Belediyeye sunulan plan internette imzaya da açıldı. Top şimdi belediyede... STOP’tan Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Şehir Bölge Planlama Bölümü öğretim görevlisi Yrd. Doç. Dr. Erbatur Çavuşoğlu ve öğrencileriyle ‘başka bir Sulukule’nin paftaları arasında konuştuk...

STOP nasıl bir ihtiyaçtan doğdu, kimlerden oluşuyor?
Erbatur Çavuşoğlu: Sulukule’yi iki-üç yıldır izliyorduk. ‘Alternatif plan üretilse, belediye uygulanmasında samimi olur mu’ diye düşünen insanlar toplanıp konuştuk. Mimar Sinan, Yıldız Teknik, İTÜ, ODTÜ ve başka üniversitelerden arkadaşlar var. Şehir plancıları, mimarlar, iç mimarlar, avukatlar, gazeteciler, aktivistler var. Çok disiplinli ama Sulukule‘ye de yakışan neşede bir grup oldu. Planın çıkmasındaki süre 20 gün falan. ‘Adamlar üç senede plan hazırladı, biz 15-20 günde bitirdik’ deyince ciddiyet kayıyor gibi oluyor, halbuki değil.

Albeniz Tuğçe Ezme: Üç haftayla değerlendirmemek lazım. Biz öğrenciler de dört yıldır ödevler, workshop’lar için Sulukule’ye onlardan daha fazla gitmiş insanlardık.

Hazırladığınız alternatif plana mahallelinin katkısı oldu mu?
E.Ç.: İnsanlarla bir araya geliyorduk fakat çalışma yaptığımız dönemde mahalle yıkımlarla karşı karşıyaydı. Boşa ümit vermek de, projeyi onlara haber vermeden yapmak da istemiyorduk. Sulukule’de bir basın açıklaması yaptık. Orada yaşamaktan çok memnun olmayan, belediyenin projesine sıcak bakan, çok dar gelirli olduğu için önerilen üç-beş kuruştan mutluluk duyan bir kesim de var. İyileştirilmiş bir mahallede yaşama olanaklarının olduğu söylenseydi belki kalmayı tercih edeceklerdi. Geri dönüşün de mümkün olabileceği bir sistem kurduk.

Merve Akı: Bilenler, toplantımıza katılanlar vardı. ‘Niye böyle bir şey yapılmıyor, demek ki burada yaşayabiliyormuşuz’ gibi tepkiler verdiler.

Belediyenin planıyla sizin projeniz kıyaslanınca nasıl bir tablo çıkıyor?
E.Ç.: Mevcut proje Sulukule’yi yıkıyor, başka bir mahalle yapıyor. Belediye mal sahipleriyle anlaşıyor, onlar da belki üçüncü yatırımcılara satıyor. Ev sahibi Sulukulelilerin yüzde 90’ından fazlasının mahallede olmayacağını söyleyebiliriz. Hak sahibi sayılanlara Taşoluk’ta 15 yıl taksitlendirerek ev verildi. Onu bile ödeyebilecek durumda değiller. Satıp gitmekte çoğu. Ya mahalleye dönüyorlar, ya boş konutlara işgalci olarak giriyorlar... Biz mahalleyi yıkmadık. Sadece sorunlu binaları yıkarak, yerine de Osmanlı mimarisi ya da lüks konut değil, sosyal konut mantığında evler üreterek yeni bir Sulukule yaratmayı önerdik. Barınma hakkı temelinde hak sahipliği tanımladık. ‘Bu mahallede doğdum, büyüdüm;