Taksim Meydanı İETT Otobüs Son Durağı
Kaynak: wowTURKEY.com

Kentlerin altyapı sisteminin bir parçası olan ulaşım, kentsel yaşam kalitesinin de en önemli göstergelerinden biri. Kentleşmenin hızla arttığı yıllardan beri kent içi toplu taşıma sistemlerine gereken önemin gösterilmediği ülkemizde, son yıllarda özellikle büyük kentlerde belediyeler tarafından topluma hizmet adına hummalı çalışmalar sürdürülüyor. Cumhuriyetin ilk yıllarında kullanılan ve otomobil kullanımının yaygınlaşmasıyla hayatımızdan neredeyse çıkan raylı sistemler, bugünün teknolojisi ile yeniden kentsel yaşama dahil ediliyor. Denizyolu ve raylı sistem kullanımı yanında bugün hala karayolu ile yapılan toplu taşımacılık tüm dünyada da diğer sistemleri beslemek adına kullanılıyor.

Hareket ve hareket güvenliği olarak tanımlanabilen ulaşım, diğer sektörlerle yakın ilişkisi olan, kendi başına bir ekonomik faaliyet. Üretimi ve satışı aynı anda yapılan bir hizmet olan ulaştırmada temel amaç yaşayanların gereksinimlerini ekonomik, hızlı, konforlu ve güvenli olarak sağlamak. Kuşkusuz kent içi yolcu taşımacılığının temelini oluşturan toplu taşımacılık sistemleri içinde otobüsler oldukça önemli yer tutuyor. Emniyet Genel Müdürlüğü'nce yapılan araştırmalara göre ölümle sonuçlanan trafik kazalarının %25’i kent içi yollarda meydana geliyor. Bu gerçek kent içi karayolu toplu taşıma sistemlerinin güvenlik konusunda büyük zaafları olduğunun bir göstergesi.

Kadıköy Rıhtım İETT Otobüs Son Durağı
Kaynak: wowTURKEY.com

Araç kullanıcılarının sorumluluğu bir kenara düzenlenen servis alanlarında da sorunlar olduğu göze çarpıyor. Bu servis alanlarının başında durak noktaları geliyor. Son durak (terminus), baş durak, terminal veya transfer noktaları olarak adlandırılan otobüslerin toplandığı ve dağıldığı ana hareket noktaları genellikle kent içi hareketliliğin en yoğun olduğu merkez alanlarında bulunuyor. Araç ve yaya akışının yoğun olduğu bu alanlarda yapılan otobüs duraklarına ait düzenlemeler geçmişe kıyasla iyileşme gösterse de bu alanların güvenli olduğunu söylemek zor.

Beşiktaş İETT Otobüs Son Durağı
Kaynak: wowTURKEY.com

Kent mobilyalarında ve ışıklandırmalarda iyileştirmeler yapılmış olsa da durakların işleyiş biçimlerinde bir değişiklik söz konusu değil. Otobüsler bu alanlarda hem bekliyor hem de yolcu alımı ve boşaltımı yapıyor. Pek çok ana durak alanında düzenlenmiş peronlar hala bulunmuyor. Peronları bulunan ana durak alanlarında ise peron genişlikleri yeterli değil. Duraklarda beklerken kendinizi bir keşmekeşin içinde buluyorsunuz. Egsoz gazı solumak zorunda kalıyorsunuz, duraklara asılmış tarifeler güvenilir olmadığından beklediğiniz otobüsün yolunu gözlüyorsunuz, kalabalığın içinde yolunuzu bulmaya çalışırken canınızı kurtarmak için dikkatli olmanız gerekiyor, dinlenmek için sırtınızı yaslayacak bir boşluk bulabilirseniz şanslısınız...

21. yüzyılda herkesin çağdaş bir ulaşım hizmeti alma hakkının olduğu tartışılmaz. Gelişmiş toplumlarda bu tür altyapı sorunlarından bahsetmek mümkün değil. Tüm toplu taşıma sistemleri birbiri ile entegre şekilde çalışıyor. Toplu taşıma sistemlerinin ana hareket alanları kentin bir parçası olarak düşünülüyor. Kentsel yaşama dahil ediliyor. Kullanıcılara çeşitli aktivite olanakları sunuluyor. Seyahat edeceğiniz aracı beklerken bir şeyler atıştırabiliyor, düzenlenen park alanlarında dinlenebiliyor veya alışveriş yapabiliyorsunuz. Ekonomik, hızlı, konforlu ve güvenli ulaşım sistemlerine sahip kentlerden New York, San Fransisko ve Londra’dan örnekler inceledik.

Port Authority Otobüs Terminali
Dünyanın en büyük metropolü New York’da Central Park’ın güneyinde bulunan kent içi karayolu toplu taşıma ağının odağı olan Port Authority Otobüs Terminali aynı zamanda şehirlerarası otobüslerin de hareket merkezi. Ondan fazla geçiş ile New York Metrosu’na açılan terminalden New Jersey’e bağlantı sağlayan Lincoln Tüneli’nde 3 km uzakluğunda otobüs şeridi bulunuyor. 1950’de açılan terminali bugüne dek ortalama 3 milyar insan kullanmış. Günde ortalama 200.000 yolcuya ve 7.200 otobüse hizmet veren Port Authority, Amerika Birleşik Devletleri’nin en büyük otobüs terminali olma özelliğini taşıyor.

New York Port Authority Otobüs Terminali
Kaynak: wikipedia

1980’lerde Kuzey Kanat’ın eklenmesi ile yenilenerek kapasitesi %50 arttırılan terminal, Times Meydanı’nda gerçekleşen soylulaştırma hareketine dek özellikle geceleri güvenlik problemi yaşamış. 1997’de Rutgers Üniversitesi’nden Prof. Marcus Felson’ın tasarımında yapılacak değişiklikler ile suç oranının düşürülmesi konulu çalışması ile suç önleme çabalarına dünya çapında örnek oluşturmuş. 2007’de Kuzey Kanat bölümünde 120.000 m²’lik ticari aktivite alanı barındıracak, 5.500 m²’lik perakende alanı ve terminale 18 yeni giriş sağlayacak bir ofis kulesi inşaatı başlamış. 2012’de tamamlanması planlanan bu yeni kule ile saatte 3.000 yolcu taşıyacak 70 yeni otobüs terminal bünyesinde yerini alacak.

San Fransisko Geçici Terminal
2009 yılında mevcut terminalin yıkılarak Yeni Transbay Transit Merkezi’nin inşasına başlanacak olan San Fransisko’da geçici bir terminal yapımı söz konusu. 2014’de otobüslerin ve 2018’de raylı sistemin kullanıma açılması planlanıyor. Yeni Transit Merkezi yapımı süresince San Fransiskolular'a hizmet etmesi düşünülen Geçici Terminal’in yapımına 2007’de başlanmış. Ada sistemi ile hizmet verecek Geçici Terminal’de, yer döşemelerinden kent mobilyalarına, peyzaj tasarımından güvenlik birimine kadar her şey düşünülmüş.

San Fransisko Geçici Terminal, Modelleme
Kaynak: transbaycenter.org

Londra Stratford Otobüs Değişim Merkezi
14 m yüksekliğinde ve 3.500 m²’lik taban alanına sahip metro istasyonu ile bağlantılı Stratford Otobüs Değişim Merkezi’nin yolcular için daha yaşanabilir bir mekan haline getirilmesi için durakların üzeri ters kubbe şeklindeki gölgelikler ile kaplanmış. Bu ters kubbeler aynı zamanda yolcuların Londra’nın kararsız havasından korunmalarını sağlıyor. Aydınlatma konusunda da özenle tasarlanmış Stratford Otobüs Değişim Merkezi, yerel yönetimin kente işaret elemanı (landmark) katma çabalarının bir sonucu. Karayolu toplu taşıma sistemi ve raylı toplu taşıma sistemlerinin bir arada bulunduğu Stratford İstasyonu’nda bir meydan ve taksi durakları da düzenlenmiş.

Londra Stratford Otobüs Değişim Merkezi
Kaynak: architen.com

11 Nisan 2008, 21:05Yazan: ackutsal

1 Nisan 2008, 17:46Yazan: ackutsal Yani fikrini çok beğendiğim 2 boyutlu durağınızın bizi anlayamayacağını düşünüyorum. Durak önünde kimse yokken 2 boyutlu bu da olabildiğince sabit olması istendiğinden dolayıdır. Durağa bir insan yaklaşınca durak üçüncü boyuta girerek şekil almaya başlıyor yani kinetik bir iskelet sistemi var.

1 Nisan 2008, 15:27Yazan: KAVÖncelikle değerli fikirleriniz için çok teşekkür ederim ancak ben durak hiç görünmeyecek demedim sadece bir yüzey olarak duracak. Hatta bulunduğu bölgenin özelliklerine göre farklı biçimlendirmeler gösterirse de insanların yön bulmaları da kolaylaşır. Ayrıca hareketli olduğu için aynı ürüne farklı algoritmalar yüklenerek hem seri üretim yapılmış olur hem de kendi içerisinde farklılaşmış ve tekdüzelik ortadan kaldırılmış olur diye düşünmekteyim. Ayrıca dediğiniz doğru insanlarımız üzülerek belirtmekteyim ki bahsettiğiniz seviyeden uzaklar ancak çıkarılan gelişmeler ülkenin mimarisi halkında seviyesini yükselteceği gerçektir. Biz İstanbul'un avrupa ülkelerinin gerisinde olduğunu düşünüyoruz ama İstanbul'da doğu şehirlerden sosyal seviye olarak üstün olduğunu görüyoruz. Bence farklı tasarımları insanlarımızın kaldıramayacağını düşünmek yalnış olur diye düşünmekteyim. Ben insanlarımızın her türlü gelişmeye ayak uydurabilecek seviyede olduğunu düşünüyorum ki insanlarımızın meraklı olması da gelişmeleri hızlandıracak bir unsurdur. Saygılarımla... Sanırım doğru anlamışım. Haklısınız, tüm bu bahsettiğimiz engeller, bizi ne olursa olsun yaratıcılıktan, yeni bir şeyler üretmekten alıkoymamalı. Evet ben İstanbul'dan şikayetçiyim ama bu onu ve insanlarını aşağıladığım anlamına gelmiyor. Kabul etsek de emesek de İstanbul vazgeçilmez ve incelikten yoksun kaba bir sevgili gibi bizim için. Tamam şikayet ederiz, öyle olsun böyle olsun deriz ama vazgeçemeyiz. O "gelişmelere ayak uyduramayacak insan " profiline sanırım ben de girmiş oluyorum. Öyle demek istemesem de. Ben bir memlekette yapılan çalışmaların temenni edilenden ziyade, insanlarıyla iletişim halinde olması taraftarıyım. Onları anlayan yönlendiren bir tavra sahip olmalılar. Bir şekle ya da bir kalıba sokmamalılar. Daha iyisi daha fiyakalısı olduğu için değil daha iyi hisettireceği için yapılmalı herşey. Yani fikrini çok beğendiğim 2 boyutlu durağınızın bizi anlayamayacağını düşünüyorum. Budur eleştirimdeki mana. Bu konuda yanıldığımı görmek de beni mutlu eder açıkçası. Saygılarımla

30 Mart 2008, 21:47Yazan: ackutsalbu projeni gerceklestirisen istanbulun her yeri durak olur,trafik daha bir kesmekes olur,hadi yapdin diyelim yolcu nun binecegi sabit bir durak olmadigi icin inecegi sabit durakda olmayacakdir, aslinda bu projene yakin bir uygulama Kanada da var, hemde cok iyi isliyor en buyuk sehri Toronto'da sadece bayanlar icin, otobus bayan yolcu nerede olursa olsun almak ve indirmek zorundadir. zaten trafik sorunun unun olmadigi her yerde boyle bir uygulama yapilabilir, ama istanbul icin sen yinede olayin tersini dusun Sanırım yanlış anlaşıldı. Ben durağın kendi içerisindeki hareketinden bahsetmiştim. Durak yer olarak sabit bir yüzey olarak durmakta kişi durağa yaklaşınca durak o kişiye bağımlı olarak şekillenmektedir.

30 Mart 2008, 21:42Yazan: ackutsalGüzel bir fikir. Ama İstanbul böyle incelikli fikirleri pek kaldıracak bir kent değil sanki. kendi karmaşasından insanlara da büyük paylar ayırmış, onları da karıştırmış biraz. insanlar ne bi yere aitler ne de yönlerini bulabilecek hissiyata sahipler. Yani işaretler önemli. istanbulda yaşayıp da buna rağmen bilemediği ve daha da ilginci o bilmediği yerlere gitmek zorunluluğu olan bir sürü insan var. mesela ben bu durumu çok yaşadım ve böyle zamanlarda duraklar çok önemli oluyo benim için,pusula gibi. umarım bi gün istanbul böle incelikli fikirleri kaldırabilecek zarafeti olan ritmi hızlı ama detayları gözden kaçırmayacak dinginlikte bi kent olsun. Öncelikle değerli fikirleriniz için çok teşekkür ederim ancak ben durak hiç görünmeyecek demedim sadece bir yüzey olarak duracak. Hatta bulunduğu bölgenin özelliklerine göre farklı biçimlendirmeler gösterirse de insanların yön bulmaları da kolaylaşır. Ayrıca hareketli olduğu için aynı ürüne farklı algoritmalar yüklenerek hem seri üretim yapılmış olur hem de kendi içerisinde farklılaşmış ve tekdüzelik ortadan kaldırılmış olur diye düşünmekteyim. Ayrıca dediğiniz doğru insanlarımız üzülerek belirtmekteyim ki bahsettiğiniz seviyeden uzaklar ancak çıkarılan gelişmeler ülkenin mimarisi halkında seviyesini yükselteceği gerçektir. Biz İstanbul'un avrupa ülkelerinin gerisinde olduğunu düşünüyoruz ama İstanbul'da doğu şehirlerden sosyal seviye olarak üstün olduğunu görüyoruz. Bence farklı tasarımları insanlarımızın kaldıramayacağını düşünmek yalnış olur diye düşünmekteyim. Ben insanlarımızın her türlü gelişmeye ayak uydurabilecek seviyede olduğunu düşünüyorum ki insanlarımızın meraklı olması da gelişmeleri hızlandıracak bir unsurdur. Saygılarımla...

29 Mart 2008, 11:01Yazan: KAVGüzel bir fikir. Ama İstanbul böyle incelikli fikirleri pek kaldıracak bir kent değil sanki. kendi karmaşasından insanlara da büyük paylar ayırmış, onları da karıştırmış biraz. insanlar ne bi yere aitler ne de yönlerini bulabilecek hissiyata sahipler. Yani işaretler önemli. istanbulda yaşayıp da buna rağmen bilemediği ve daha da ilginci o bilmediği yerlere gitmek zorunluluğu olan bir sürü insan var. mesela ben bu durumu çok yaşadım ve böyle zamanlarda duraklar çok önemli oluyo benim için,pusula gibi. umarım bi gün istanbul böle incelikli fikirleri kaldırabilecek zarafeti olan ritmi hızlı ama detayları gözden kaçırmayacak dinginlikte bi kent olsun.

28 Mart 2008, 20:06Yazan: mooseBenim otobüs durakları ile ilgili çok güzel bir fikrim var. Bir parametrik tasarım programı olan Generative Components programıyla geliştirmiş olduğun tepkimeli bir projesi bulunmaktadır. Bu projeme göre durak düz bir yüzey olup kişi durağa yaklaşınca yaklaştığı bölgede durak orantılı olarak oluşmaktadır. Bu durak düşüncesi özellikle istanbul için çok iyi olacağını düşünmekteyim. Çünkü belli bir mesafeye kadar kimse yaklaşmadığı sürece ortada durak bulunmamaktadır. Böyle bir tasarımı uygulamaya geçirebilmek için ne yapmam gerekir, fikri olan varsa benimle paylaşırsa çok mutlu olurum.

Şimdiden çok teşekkür ederim...

bu projeni gerceklestirisen istanbulun her yeri durak olur,trafik daha bir kesmekes olur,hadi yapdin diyelim yolcu nun binecegi sabit bir durak olmadigi icin inecegi sabit durakda olmayacakdir,

aslinda bu projene yakin bir uygulama Kanada da var, hemde cok iyi isliyor
en buyuk sehri Toronto'da sadece bayanlar icin, otobus bayan yolcu nerede olursa olsun almak ve indirmek zorundadir. zaten trafik sorunun unun olmadigi her yerde boyle bir uygulama yapilabilir, ama istanbul icin sen yinede olayin tersini dusun

28 Mart 2008, 11:13Yazan: ackutsalAmacım görsellik değil, sadece şehrin ziyadesiyle fazla olan kalabalığını azalmaya çalışmak ve iklim koşullarına göre (ısı, ışık, yağmur) üst örtünün şekillenmesi bence görsellikten daha farklı faydalar sağlayacağını düşünüyorum...

28 Mart 2008, 00:03Yazan: placeÇok ilginç bir yaklaşım. Ancak görsellik dışında bir etkisi olmayacak gibi duruyor. Zira otobüs durağına giden ile yanından geçeni ayırabilecek yapay zekaya sahip bir sistemin henüz icat edilmediğini düşünüyorum...

26 Mart 2008, 17:13Yazan: ackutsalBenim otobüs durakları ile ilgili çok güzel bir fikrim var. Bir parametrik tasarım programı olan Generative Components programıyla geliştirmiş olduğun tepkimeli bir projesi bulunmaktadır. Bu projeme göre durak düz bir yüzey olup kişi durağa yaklaşınca yaklaştığı bölgede durak orantılı olarak oluşmaktadır. Bu durak düşüncesi özellikle istanbul için çok iyi olacağını düşünmekteyim. Çünkü belli bir mesafeye kadar kimse yaklaşmadığı sürece ortada durak bulunmamaktadır. Böyle bir tasarımı uygulamaya geçirebilmek için ne yapmam gerekir, fikri olan varsa benimle paylaşırsa çok mutlu olurum. Şimdiden çok teşekkür ederim...